Urlop ojcowski – wzór wniosku i zasady przyznania

Czym jest urlop ojcowski?

Urlop ojcowski to uprawnienie wynikające z Kodeksu pracy. Zgodnie z art. 182³ Kodeksu pracy pracownik – ojciec ma prawo do urlopu ojcowskiego w wymiarze do 2 tygodni. Celem tego urlopu jest sprawowanie opieki nad dzieckiem.

W praktyce oznacza to, że ojciec dziecka może przejść na urlop ojcowski niezależnie od tego, czy matka dziecka korzysta w tym czasie z urlopu macierzyńskiego, urlopu rodzicielskiego albo wróciła już do pracy. Uprawnienie to przysługuje ojcu samodzielnie i nie jest częścią urlopu macierzyńskiego matki.

Urlopu ojcowskiego nie należy mylić z urlopem tacierzyńskim.

Pojęcie „urlop tacierzyński” jest potoczne i odnosi się najczęściej do sytuacji, w której ojciec przejmuje część urlopu macierzyńskiego po rezygnacji matki dziecka z pozostałej części tego urlopu. Urlop ojcowski jest natomiast odrębnym uprawnieniem pracownika – ojca.

Komu przysługuje urlop ojcowski?

Urlop ojcowski przysługuje pracownikowi – ojcu wychowującemu dziecko. Warunkiem skorzystania z urlopu jest pozostawanie w stosunku pracy, czyli zatrudnienie na podstawie umowy o pracę.

Z urlopu może skorzystać zarówno ojciec biologiczny, jak i ojciec, który przysposobił dziecko. W przypadku przysposobienia znaczenie ma data uprawomocnienia się postanowienia sądu orzekającego przysposobienie dziecka.

Urlop ojcowski nie przysługuje osobom pracującym wyłącznie na podstawie umowy zlecenia albo umowy o dzieło, ponieważ nie są one pracownikami w rozumieniu Kodeksu pracy. Inaczej należy jednak ocenić prawo do świadczenia z ubezpieczenia społecznego. Osoba niebędąca pracownikiem, np. przedsiębiorca, nie korzysta z urlopu ojcowskiego jako urlopu pracowniczego, ale może mieć prawo do zasiłku macierzyńskiego za okres odpowiadający okresowi urlopu ojcowskiego, jeżeli spełnia warunki wynikające z przepisów o ubezpieczeniu chorobowym.

Ile trwa urlop ojcowski?

Wymiar urlopu ojcowskiego wynosi do 2 tygodni. W praktyce są to 14 dni kalendarzowych, a nie 14 dni roboczych. Do okresu urlopu wliczają się więc soboty, niedziele i święta.

Przykład: jeżeli pracownik rozpocznie urlop ojcowski w środę i wykorzysta go w pełnym wymiarze 2 tygodni, urlop zakończy się po upływie kolejnych 14 dni kalendarzowych. Nie ma znaczenia, że w tym czasie występują dni wolne od pracy.

Urlop ojcowski może być wykorzystany:

• jednorazowo – w pełnym wymiarze 2 tygodni,
• w 2 częściach – każda część musi trwać co najmniej tydzień.

Nie jest dopuszczalne podzielenie urlopu na pojedyncze dni. Pracownik nie może więc złożyć wniosku np. o 3 dni urlopu ojcowskiego, a później o kolejne 4 dni. Każda część musi obejmować minimum 7 dni kalendarzowych.

Czy przy bliźniakach urlop ojcowski jest dłuższy?

Nie. Liczba dzieci urodzonych przy jednym porodzie nie wpływa na długość urlopu ojcowskiego. Ojciec bliźniaków, trojaczków albo większej liczby dzieci urodzonych przy jednym porodzie ma prawo do urlopu ojcowskiego w takim samym wymiarze jak ojciec, któremu urodziło się jedno dziecko.

Oznacza to, że w przypadku bliźniaków pracownikowi również przysługuje maksymalnie 2 tygodnie urlopu ojcowskiego, czyli 14 dni kalendarzowych.

Do kiedy można wykorzystać urlop ojcowski?

Urlop ojcowski można wykorzystać nie dłużej niż do ukończenia przez dziecko 12. miesiąca życia. Po tym terminie prawo do urlopu wygasa, dlatego warto wcześniej zaplanować jego wykorzystanie.

W przypadku przysposobienia dziecka urlop ojcowski można wykorzystać do upływu 12 miesięcy od dnia uprawomocnienia się postanowienia orzekającego przysposobienie dziecka, nie dłużej jednak niż do ukończenia przez dziecko 14. roku życia.

Oznacza to, że ojciec adopcyjny powinien liczyć termin od dnia uprawomocnienia się postanowienia sądu orzekającego przysposobienie. Jeżeli dziecko kończy 14 lat wcześniej niż upływa 12 miesięcy od tego dnia, granicą skorzystania z urlopu jest ukończenie przez dziecko 14. roku życia.

Kiedy należy złożyć wniosek o urlop ojcowski?

Urlop ojcowski jest udzielany na wniosek pracownika. Wniosek należy złożyć nie później niż 7 dni przed rozpoczęciem korzystania z urlopu.

Wniosek może mieć postać papierową lub elektroniczną. Pracownik może więc przekazać pracodawcy tradycyjny pisemny wniosek albo złożyć go w systemie HR, jeżeli firma korzysta z elektronicznego obiegu dokumentów.

Przykład: jeżeli pracownik chce rozpocząć urlop ojcowski 15 lipca, powinien złożyć wniosek najpóźniej 8 lipca. Złożenie wniosku z zachowaniem terminu 7 dni jest istotne, ponieważ pracodawca jest obowiązany uwzględnić wniosek pracownika, jeżeli spełnia on wymagania formalne.

Czy pracodawca może odmówić urlopu ojcowskiego?

Pracodawca nie może odmówić udzielenia urlopu ojcowskiego, jeżeli pracownik – ojciec złożył prawidłowy wniosek w wymaganym terminie. Kodeks pracy wskazuje, że pracodawca jest obowiązany uwzględnić wniosek pracownika.

W praktyce oznacza to, że urlop ojcowski nie zależy od zgody pracodawcy w takim sensie jak np. ustalenie dogodnego terminu urlopu wypoczynkowego. Jeżeli pracownik spełnia warunki, a wniosek został złożony nie później niż 7 dni przed rozpoczęciem korzystania z urlopu, pracodawca powinien udzielić urlopu w terminie wskazanym przez pracownika.

Co powinien zawierać wniosek o udzielenie urlopu ojcowskiego?

Wniosek o urlop ojcowski powinien zawierać wszystkie informacje potrzebne pracodawcy do prawidłowego udzielenia urlopu i rozliczenia nieobecności pracownika.

We wniosku warto wskazać:

• miejscowość i datę sporządzenia wniosku,
• imię i nazwisko pracownika,
• dane pracodawcy,
• informację, że pracownik wnosi o udzielenie urlopu ojcowskiego,
• imię i nazwisko dziecka,
• datę urodzenia dziecka albo datę uprawomocnienia się postanowienia orzekającego przysposobienie,
• okres urlopu, czyli datę rozpoczęcia i zakończenia korzystania z urlopu,
• wymiar urlopu,
• oświadczenie, czy pracownik korzystał wcześniej z urlopu ojcowskiego na to dziecko,
• podpis pracownika, jeżeli wniosek jest składany w postaci papierowej.

Jeżeli wniosek jest składany elektronicznie, sposób jego podpisania i zatwierdzenia zależy od zasad obowiązujących u danego pracodawcy.

Jakie dokumenty dołączyć do wniosku o urlop ojcowski?

Do wniosku o urlop ojcowski należy dołączyć dokumenty potwierdzające prawo do urlopu. Najczęściej jest to skrócony odpis aktu urodzenia dziecka albo inny dokument potwierdzający datę urodzenia dziecka.

W przypadku przysposobienia dziecka potrzebne może być prawomocne postanowienie sądu orzekającego przysposobienie dziecka. Znaczenie ma tutaj dzień uprawomocnienia się postanowienia, ponieważ od niego liczy się 12 miesięcy na wykorzystanie urlopu.

Dokumentów nie należy gromadzić „na zapas” w szerszym zakresie, niż wynika to z przepisów. Pracodawca powinien przetwarzać tylko te dane, które są niezbędne do potwierdzenia uprawnienia pracownika i prawidłowego rozliczenia urlopu.

Czy urlop ojcowski jest płatny?

Tak. Urlop ojcowski jest płatny.

Za okres urlopu ojcowskiego pracownikowi przysługuje zasiłek macierzyński w wysokości 100% podstawy wymiaru zasiłku.

Choć w praktyce pracownicy często mówią, że otrzymują „wynagrodzenie za urlop ojcowski”, formalnie jest to zasiłek macierzyński za okres urlopu ojcowskiego. Świadczenie może być wypłacane przez pracodawcę albo przez ZUS – zależy to m.in. od liczby osób zgłoszonych do ubezpieczenia chorobowego u danego płatnika.

Zasiłek macierzyński za okres odpowiadający okresowi urlopu ojcowskiego może mieć zastosowanie również do ubezpieczonych niebędących pracownikami, np. przedsiębiorców objętych dobrowolnym ubezpieczeniem chorobowym. W ich przypadku nie mówimy jednak o urlopie ojcowskim jako urlopie pracowniczym, lecz o świadczeniu z ubezpieczenia społecznego.

Urlop ojcowski a urlop tacierzyński, macierzyński, rodzicielski i wychowawczy

Urlop ojcowski jest często mylony z innymi uprawnieniami rodzicielskimi. Różnice są jednak istotne.

Urlop ojcowski przysługuje ojcu dziecka jako odrębne uprawnienie. Nie zależy od tego, czy matka dziecka korzysta z urlopu macierzyńskiego lub rodzicielskiego.

Urlop tacierzyński to potoczne określenie sytuacji, w której ojciec dziecka przejmuje część urlopu macierzyńskiego po matce. Nie jest to osobny rodzaj urlopu wskazany wprost w Kodeksie pracy.

Urlop macierzyński przysługuje przede wszystkim matce dziecka po porodzie, choć w określonych sytuacjach część urlopu macierzyńskiego może przejąć ojciec dziecka.

Urlop rodzicielski przysługuje rodzicom po wykorzystaniu urlopu macierzyńskiego i może być dzielony między matkę i ojca dziecka zgodnie z przepisami.

Urlop wychowawczy jest niepłatnym urlopem udzielanym w celu osobistej opieki nad dzieckiem. Ma zupełnie inny charakter niż urlop ojcowski i może trwać znacznie dłużej.

Ochrona pracownika korzystającego z urlopu ojcowskiego

Pracownik korzystający z urlopu ojcowskiego podlega ochronie przed zwolnieniem. Od dnia złożenia wniosku o urlop ojcowski do dnia zakończenia tego urlopu pracodawca nie może co do zasady prowadzić przygotowań do wypowiedzenia lub rozwiązania bez wypowiedzenia stosunku pracy, wypowiedzieć umowy ani rozwiązać umowy o pracę.

Warto jednak pamiętać o ważnym szczególe: jeżeli pracownik złoży wniosek wcześniej niż 7 dni przed rozpoczęciem korzystania z urlopu ojcowskiego, ochrona zaczyna obowiązywać na 7 dni przed rozpoczęciem urlopu.

Rozwiązanie umowy w tym okresie może być dopuszczalne wyjątkowo, np. gdy możliwe byłoby rozwiązanie umowy bez wypowiedzenia z winy pracownika. Jeżeli u pracodawcy działa zakładowa organizacja związkowa, dodatkowym warunkiem może być jej zgoda.

Powrót do pracy po urlopie ojcowskim

Po zakończeniu urlopu ojcowskiego pracodawca dopuszcza pracownika do pracy na dotychczasowym stanowisku. Jeżeli nie jest to możliwe, powinien dopuścić go do pracy na stanowisku równorzędnym z zajmowanym przed rozpoczęciem urlopu.

Warunki zatrudnienia po powrocie nie mogą być mniej korzystne od tych, które obowiązywałyby, gdyby pracownik nie korzystał z urlopu. Dotyczy to m.in. rodzaju pracy, stanowiska i warunków wynagradzania.

Czy urlop ojcowski wpływa na urlop wypoczynkowy?

Nie. Skorzystanie z urlopu ojcowskiego nie pomniejsza puli urlopu wypoczynkowego. Są to dwa niezależne uprawnienia pracownicze.

Oznacza to, że pracownik może wykorzystać urlop ojcowski, a następnie nadal korzystać z przysługującego mu urlopu wypoczynkowego zgodnie z ogólnymi zasadami Kodeksu pracy.

Czy można zrezygnować z urlopu ojcowskiego?

Przepisy nie nakładają na ojca obowiązku korzystania z urlopu ojcowskiego. Jest to prawo pracownika, a nie obowiązek. Jeżeli ojciec dziecka nie złoży wniosku i nie wykorzysta urlopu w terminie, uprawnienie ulega wygaśnięciu.

W praktyce najczęstszy problem polega nie na formalnej rezygnacji, ale na zbyt późnym złożeniu wniosku. Po ukończeniu przez dziecko 12. miesiąca życia pracownik nie może już skorzystać z urlopu ojcowskiego na to dziecko.

Podstawa prawna

Najważniejsze regulacje dotyczące urlopu ojcowskiego znajdują się w:

• Kodeksie pracy, w szczególności w art. 182³,
• ustawie o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa,
• rozporządzeniu w sprawie wniosków dotyczących uprawnień pracowników związanych z rodzicielstwem oraz dokumentów dołączanych do takich wniosków.

FAQ – najczęstsze pytania o urlop ojcowski

Ile dni trwa urlop ojcowski w 2026 roku?

Urlop ojcowski trwa maksymalnie 2 tygodnie, czyli 14 dni kalendarzowych. Nie są to dni robocze.

Czy urlop ojcowski można podzielić?

Tak. Urlop ojcowski można wykorzystać jednorazowo albo maksymalnie w 2 częściach. Żadna część nie może być krótsza niż tydzień.

Do kiedy można skorzystać z urlopu ojcowskiego?

Co do zasady urlop ojcowski można wykorzystać do ukończenia przez dziecko 12. miesiąca życia. W przypadku przysposobienia dziecka termin liczy się od dnia uprawomocnienia się postanowienia orzekającego przysposobienie dziecka, ale nie dłużej niż do ukończenia przez dziecko 14. roku życia.

Czy pracodawca musi zaakceptować wniosek o urlop ojcowski?

Tak. Jeżeli pracownik złoży wniosek prawidłowo i nie później niż 7 dni przed rozpoczęciem korzystania z urlopu, pracodawca jest obowiązany uwzględnić wniosek pracownika.

Czy urlop ojcowski jest płatny 100%?

Tak. Za okres urlopu ojcowskiego przysługuje zasiłek macierzyński w wysokości 100% podstawy wymiaru zasiłku.

Czy ojciec może być na urlopie ojcowskim, gdy matka jest na urlopie macierzyńskim?

Tak. Urlop ojcowski jest niezależny od uprawnień matki dziecka. Ojciec może skorzystać z urlopu ojcowskiego także wtedy, gdy matka przebywa na urlopie macierzyńskim lub rodzicielskim.

Czy urlop ojcowski przysługuje na umowie zlecenia?

Urlop ojcowski jako uprawnienie pracownicze przysługuje osobom zatrudnionym na podstawie umowy o pracę. Osoba na umowie zlecenia nie korzysta z urlopu ojcowskiego w rozumieniu Kodeksu pracy, choć w określonych przypadkach może mieć prawo do świadczeń z ubezpieczenia chorobowego.

Czy urlop ojcowski przepada?

Tak. Jeżeli pracownik nie wykorzysta urlopu ojcowskiego w ustawowym terminie, prawo do tego urlopu wygasa. Nie można otrzymać ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop ojcowski.

HRappka – program do zarządzania urlopami

Moduł elektronicznych wniosków urlopowych w systemie HRappka umożliwia sprawne zarządzanie urlopami online, takie jak planowanie oraz zgłaszanie elektronicznych wniosków urlopowych (takich jak urlop ojcowski, urlop macierzyński, wypoczynkowy, opiekuńczy i inne) przez portal pracowniczy.