Umowa o dzieło w 2026 roku – ZUS, podatek, wynagrodzenie i odstąpienie od umowy

Umowa o dzieło jest umową cywilnoprawną, której celem jest wykonanie konkretnego, indywidualnie oznaczonego rezultatu. Może nim być na przykład projekt graficzny, mebel wykonany na zamówienie, autorski tekst, fotografia, utwór muzyczny albo odpowiednio zdefiniowany element strony internetowej.

Nie każde zadanie może jednak zostać powierzone na podstawie umowy o dzieło. Jeżeli współpraca polega na stałym wykonywaniu powtarzalnych czynności, bieżącej obsłudze albo pracy pod kierownictwem zamawiającego, odpowiednia może być umowa zlecenie lub umowa o pracę.

Potrzebujesz gotowego dokumentu? Pobierz bezpłatny wzór umowy o dzieło z protokołem odbioru. W pakiecie znajdziesz również specyfikację dzieła i kryteria jego odbioru.

Umowa o dzieło – najważniejsze informacje

Umowa o dzieło:

• jest regulowana przez art. 627–646 Kodeksu cywilnego;
• zobowiązuje wykonawcę do osiągnięcia określonego i sprawdzalnego rezultatu;
• jest umową odpłatną;
• nie jest objęta minimalną stawką godzinową;
• zasadniczo nie stanowi tytułu do ubezpieczeń społecznych ani zdrowotnego;
• w wielu przypadkach wymaga zgłoszenia do ZUS na formularzu RUD;
• nie daje wykonawcy prawa do urlopu wypoczynkowego ani wynagrodzenia chorobowego;
• nie wlicza się do stażu pracy, również po zmianach obowiązujących od 2026 roku;
• może zawierać postanowienia dotyczące przeniesienia praw autorskich lub udzielenia licencji.

Czym jest umowa o dzieło?

Zgodnie z art. 627 Kodeksu cywilnego przez umowę o dzieło przyjmujący zamówienie zobowiązuje się do wykonania oznaczonego dzieła, natomiast zamawiający – do zapłaty wynagrodzenia.

W praktyce strony umowy najczęściej określa się jako:

• zamawiającego, czyli podmiot zamawiający konkretny rezultat;
• wykonawcę albo przyjmującego zamówienie, czyli osobę lub firmę odpowiedzialną za wykonanie dzieła.

Umowa o dzieło jest nazywana umową rezultatu. Oznacza to, że wykonawca odpowiada nie tylko za podejmowanie określonych czynności, lecz przede wszystkim za dostarczenie uzgodnionego efektu.

Rezultat powinien być:

• indywidualnie oznaczony;
• możliwy do określenia już w czasie zawarcia umowy;
• obiektywnie osiągalny;
• samoistny, czyli możliwy do wyodrębnienia;
• sprawdzalny pod kątem zgodności z umową;
• możliwy do oceny pod względem występowania wad.

Dzieło może mieć charakter materialny albo niematerialny. Może polegać na stworzeniu nowej rzeczy, przerobieniu rzeczy już istniejącej, naprawie, uzupełnieniu lub wykonaniu określonego rezultatu twórczego.

Co może być przedmiotem umowy o dzieło?

Przedmiotem umowy może być między innymi:

• wykonanie mebla według określonego projektu;
• stworzenie logo zgodnego z przekazaną specyfikacją;
• przygotowanie autorskiej sesji fotograficznej i przekazanie ustalonej liczby zdjęć;
• napisanie konkretnego artykułu, raportu lub ekspertyzy;
• wykonanie ilustracji;
• stworzenie utworu muzycznego;
• przygotowanie materiału wideo o określonych parametrach;
• naprawa lub przerobienie określonej rzeczy;
• wykonanie oznaczonego elementu oprogramowania, jeżeli rezultat został precyzyjnie zdefiniowany i może zostać zweryfikowany.

Samo wskazanie nazwy zadania nie wystarczy. Zamiast wpisywać w umowie „wykonanie strony internetowej”, warto określić jej zakres, funkcjonalności, liczbę podstron, format przekazywanych plików, wymagania techniczne oraz kryteria odbioru.

Im dokładniej strony opiszą wykonanie konkretnego dzieła, tym łatwiej będzie wykazać, że zawarta umowa rzeczywiście ma charakter umowy rezultatu.

Czego nie należy rozliczać na podstawie umowy o dzieło?

Umowa o dzieło nie powinna dotyczyć stałego lub cyklicznego wykonywania czynności, jeżeli za każdym razem nie powstaje odrębny, indywidualnie oznaczony rezultat.

Ryzykowne może być zawarcie umowy o dzieło na:

• regularne prowadzenie profili w mediach społecznościowych;
• bieżącą obsługę administracyjną;
• powtarzalne wprowadzanie danych;
• stałe sprzątanie pomieszczeń;
• regularne prowadzenie zajęć według tego samego schematu;
• pozostawanie w gotowości do wykonywania zadań;
• obsługę klientów w ustalonych godzinach;
• wykonywanie powtarzalnych prac według bieżących poleceń.

W takich przypadkach istotą współpracy jest zazwyczaj staranne wykonywanie czynności, a nie powstanie jednego oznaczonego rezultatu. Właściwsza może być więc umowa zlecenie lub umowa o świadczenie usług.

ZUS może zweryfikować zarówno treść dokumentu, jak i rzeczywisty sposób wykonywania pracy. Jeżeli umowa nazwana umową o dzieło ma w rzeczywistości cechy umowy zlecenia, może zostać uznana za tytuł do ubezpieczeń społecznych i zdrowotnego.

Umowa o dzieło a umowa zlecenie

Podstawową różnicą jest przedmiot zobowiązania.

Przykładowo stworzenie jednego, dokładnie opisanego logo może być przedmiotem umowy o dzieło. Stałe przygotowywanie materiałów graficznych na bieżące potrzeby firmy częściej odpowiada umowie zlecenia lub umowie o świadczenie usług.

O rodzaju umowy nie decyduje jej tytuł, lecz rzeczywista treść i sposób realizacji współpracy.

Umowa o dzieło a umowa o pracę

Umowa o dzieło nie powinna zastępować umowy o pracę, jeżeli obowiązki są wykonywane w warunkach właściwych dla stosunku pracy.

Zgodnie z art. 22 Kodeksu pracy zatrudnienie pracownicze występuje przede wszystkim wtedy, gdy dana osoba:

• wykonuje pracę osobiście;
• pracuje w sposób ciągły;
• pozostaje pod kierownictwem pracodawcy;
• wykonuje obowiązki w miejscu i czasie wyznaczonym przez pracodawcę;
• otrzymuje za pracę wynagrodzenie;
• nie ponosi typowego ryzyka związanego z samodzielnym wykonaniem dzieła.

Od 8 lipca 2026 roku Państwowa Inspekcja Pracy ma szersze kompetencje dotyczące kwestionowania pozornych umów cywilnoprawnych. Jeżeli rzeczywisty sposób wykonywania obowiązków odpowiada stosunkowi pracy, okręgowy inspektor pracy może wydać decyzję stwierdzającą jego istnienie albo skierować sprawę do sądu. Prawidłowo zawarte umowy o dzieło, dotyczące rzeczywiście oznaczonego rezultatu, nie są przez te zmiany zagrożone.

Co powinna zawierać umowa o dzieło?

Przepisy nie narzucają jednego obowiązującego układu dokumentu. Umowa powinna jednak dokładnie opisywać oczekiwany rezultat i zasady jego odbioru.

W treści warto wskazać:

1. Dane stron umowy
   Imię i nazwisko albo nazwę firmy, adres, PESEL, NIP, KRS lub dane dotyczące reprezentacji – zależnie od statusu stron.
2. Przedmiot umowy
   Konkretny opis dzieła, jego elementów, parametrów i przeznaczenia.
3. Kryteria odbioru
   Zasady, według których zamawiający sprawdzi kompletność i zgodność rezultatu z umową.
4. Termin wykonania
   Datę oddania ukończonego dzieła oraz ewentualne etapy pośrednie.
5. Sposób przekazania dzieła
   Na przykład osobiście, pocztą elektroniczną, na serwerze albo na określonym nośniku.
6. Wysokość wynagrodzenia
   Wynagrodzenie ryczałtowe albo wynagrodzenie kosztorysowe.
7. Termin i sposób zapłaty
   Można powiązać zapłatę wynagrodzenia z podpisaniem protokołu odbioru.
8. Materiały i koszty
   Informację, która ze stron dostarcza materiały, narzędzia, dane lub dostępy potrzebne do wykonania dzieła.
9. Zasady zgłaszania wad i poprawek
   Termin usunięcia wad, liczbę rund poprawek oraz ponowną procedurę odbioru.
10. Prawa autorskie
    Przeniesienie praw autorskich albo udzielenie licencji, jeżeli dzieło jest utworem.
11. Odpowiedzialność i kary umowne
    Zasady odpowiedzialności za opóźnienie, wady lub naruszenie obowiązku poufności.
12. Podpis zamawiającego i podpis wykonawcy
    Podpisy stron są szczególnie istotne, gdy umowa obejmuje przeniesienie majątkowych praw autorskich.

Szczegółową specyfikację można przygotować jako załącznik do umowy. Pozwala to oddzielić postanowienia prawne od technicznego opisu rezultatu.

Czy umowa o dzieło musi być zawarta na piśmie?

Kodeks cywilny nie wymaga co do zasady zachowania formy pisemnej dla samej umowy o dzieło. Strony mogą zawrzeć ją również ustnie albo w formie dokumentowej, na przykład poprzez wymianę wiadomości e-mail.

Forma pisemna jest jednak zdecydowanie bezpieczniejsza. Ułatwia udowodnienie:

• jaki rezultat został zamówiony;
• ile wynosi wynagrodzenie;
• kiedy dzieło miało zostać ukończone;
• jakie były kryteria odbioru;
• które poprawki mieszczą się w uzgodnionym zakresie;
• czy wykonawca miał przenieść prawa autorskie.

Szczególne wymagania obowiązują, jeżeli w ramach umowy następuje przeniesienie autorskich praw majątkowych albo udzielenie licencji wyłącznej. Takie postanowienia wymagają zachowania formy pisemnej pod rygorem nieważności.

Formę pisemną można zachować również elektronicznie poprzez opatrzenie dokumentu kwalifikowanymi podpisami elektronicznymi. Zwykłe zaakceptowanie dokumentu w wiadomości e-mail nie wystarczy do skutecznego przeniesienia autorskich praw majątkowych.

Umowa o dzieło a prawa autorskie

Nie każde wykonane dzieło jest utworem w rozumieniu prawa autorskiego. Aby rezultat podlegał ochronie, musi być przejawem działalności twórczej o indywidualnym charakterze.

Utworem może być na przykład:

• tekst;
• fotografia;
• grafika;
• projekt;
• utwór muzyczny;
• film;
• określony program komputerowy;
• inny twórczy i indywidualny rezultat.

Sama zapłata wynagrodzenia oraz przekazanie wykonanego dzieła nie powodują automatycznego przeniesienia praw autorskich na zamawiającego.

Jeżeli zamawiający chce uzyskać majątkowe prawa autorskie, umowa powinna określać między innymi:

• czy następuje przeniesienie praw, czy udzielenie licencji;
• pola eksploatacji, czyli dozwolone sposoby wykorzystania dzieła;
• moment przejścia praw, na przykład odbiór dzieła i zapłatę wynagrodzenia;
• terytorium i czas obowiązywania licencji;
• wynagrodzenie za przeniesienie praw autorskich;
• zgodę na wykonywanie opracowań i praw zależnych;
• zasady oznaczania autorstwa.

Umowa może obejmować wyłącznie pola eksploatacji znane w chwili jej zawarcia i wyraźnie wymienione w jej treści. Jeżeli umowa nie zawiera jednoznacznego postanowienia o przeniesieniu praw autorskich, przyjmuje się co do zasady, że twórca udzielił licencji.

Wynagrodzenie za wykonanie dzieła

Umowa o dzieło jest umową odpłatną. Nie obowiązuje jednak minimalne wynagrodzenie ani minimalna stawka godzinowa. Strony samodzielnie ustalają wysokość wynagrodzenia i sposób zapłaty.

Jeżeli kwota nie została wpisana bezpośrednio, można wskazać podstawy pozwalające ją obliczyć. Gdy strony nie określiły ani kwoty, ani sposobu jej ustalenia, przyjmuje się zwykłe wynagrodzenie za dzieło tego rodzaju. Jeżeli również ono nie może zostać ustalone, wykonawcy należy się kwota odpowiadająca uzasadnionemu nakładowi pracy i innym poniesionym nakładom.

W praktyce najczęściej stosuje się dwa modele.

Wynagrodzenie ryczałtowe

Wynagrodzenie ryczałtowe jest określane z góry jako jedna kwota za całe wykonane dzieło.

Co do zasady wykonawca nie może żądać jego podwyższenia tylko dlatego, że wykonanie dzieła okazało się bardziej pracochłonne lub kosztowne, niż zakładał w czasie zawarcia umowy.

Jeżeli jednak doszło do nieprzewidywalnej zmiany stosunków, przez którą realizacja groziłaby wykonawcy rażącą stratą, sąd może podwyższyć ryczałt albo rozwiązać umowę.

Wynagrodzenie kosztorysowe

Wynagrodzenie kosztorysowe ustala się na podstawie zestawienia planowanych prac oraz przewidywanych kosztów.

Jeżeli w toku wykonywania dzieła okażą się potrzebne prace dodatkowe, możliwość żądania podwyższenia wynagrodzenia zależy między innymi od tego, która ze stron przygotowała kosztorys i czy wykonawca mógł przewidzieć dodatkowe prace.

Wykonawca nie może żądać dodatkowego wynagrodzenia za prace, które wykonał bez uzyskania zgody zamawiającego, jeżeli taka zgoda była potrzebna.

W braku innych postanowień wynagrodzenie staje się należne w chwili oddania dzieła. Strony mogą jednak ustalić zaliczkę, płatności etapowe lub zapłatę po podpisaniu protokołu odbioru.

Odbiór dzieła i protokół odbioru

Protokół odbioru nie jest obowiązkowy w każdym przypadku, ale znacznie ułatwia rozliczenie umowy.

W dokumencie można potwierdzić:

• datę przekazania dzieła;
• zakres dostarczonych elementów;
• przekazanie plików źródłowych, nośników lub dokumentacji;
• zgodność rezultatu ze specyfikacją;
• odbiór bez zastrzeżeń;
• odbiór z zastrzeżeniami;
• odmowę odbioru;
• wykryte wady i braki;
• termin przekazania poprawionej wersji;
• wpływ wyniku odbioru na zapłatę wynagrodzenia.

Przy bardziej złożonym rezultacie warto wcześniej przygotować obiektywne kryteria odbioru. Pozwala to ograniczyć sytuacje, w których zamawiający oczekuje nieuzgodnionych zmian, a wykonawca uznaje dzieło za ukończone.

Odpowiedzialność wykonawcy za wady dzieła

Wykonawca odpowiada za zgodność rezultatu z umową. Nie oznacza to jednak automatycznie pełnej odpowiedzialności za każde zdarzenie związane z realizacją.

Jeżeli wykonawca realizuje dzieło w sposób wadliwy albo sprzeczny z umową, zamawiający może:

1. wezwać go do zmiany sposobu wykonania;
2. wyznaczyć odpowiedni termin;
3. po bezskutecznym upływie terminu odstąpić od umowy albo powierzyć poprawienie lub dalsze wykonanie innej osobie na koszt i niebezpieczeństwo wykonawcy.

Jeżeli wady zostaną wykryte po przekazaniu dzieła, zamawiający może żądać ich usunięcia. Gdy wada jest istotna i nie da się jej usunąć albo wykonawca nie dokona naprawy w odpowiednim terminie, możliwe jest odstąpienie od umowy. Przy wadach nieistotnych można żądać odpowiedniego obniżenia wynagrodzenia.

Inne zasady mogą mieć zastosowanie, jeżeli wada powstała wyłącznie z powodu materiału lub wiążących wskazówek zamawiającego, a wykonawca wcześniej poinformował go o zagrożeniu.

Wypowiedzenie umowy o dzieło czy odstąpienie od umowy?

Określenie „wypowiedzenie umowy o dzieło” jest często wyszukiwane, ale nie jest najbardziej precyzyjnym sformułowaniem prawnym.

Kodeks cywilny nie przewiduje typowego okresu wypowiedzenia umowy o dzieło, tak jak ma to miejsce przy stosunkach o charakterze ciągłym. Umowa prowadzi bowiem do wykonania jednego rezultatu i zasadniczo kończy się po jego oddaniu oraz rozliczeniu.

Przepisy przewidują natomiast odstąpienie od umowy o dzieło.

Odstąpienie w razie opóźnienia wykonawcy

Jeżeli wykonawca spóźnia się z rozpoczęciem albo wykończeniem dzieła tak bardzo, że jego terminowe ukończenie nie jest prawdopodobne, zamawiający może odstąpić od umowy jeszcze przed upływem terminu wykonania i bez wyznaczania dodatkowego terminu.

Odstąpienie w razie wadliwego wykonywania

Jeżeli wykonawca realizuje dzieło w sposób wadliwy lub sprzeczny z umową, zamawiający może wezwać go do zmiany sposobu wykonania i wyznaczyć odpowiedni termin. Po bezskutecznym upływie terminu może odstąpić od umowy albo powierzyć dalsze wykonanie innej osobie.

Odstąpienie w dowolnym momencie przed ukończeniem

Zgodnie z art. 644 Kodeksu cywilnego zamawiający może odstąpić od umowy w każdym czasie, dopóki dzieło nie zostało ukończone.

Nie oznacza to jednak, że płaci wyłącznie za dotychczas wykonane prace. Powinien zapłacić umówione wynagrodzenie, ale może odliczyć kwotę, którą wykonawca zaoszczędził z powodu niewykonania pozostałej części dzieła.

Brak współdziałania zamawiającego

Jeżeli wykonanie dzieła wymaga współdziałania zamawiającego, na przykład przekazania materiałów lub danych, wykonawca może wyznaczyć mu odpowiedni termin. Po bezskutecznym upływie wyznaczonego terminu wykonawca może odstąpić od umowy.

W umowie warto opisać także możliwość rozwiązania jej za porozumieniem stron oraz sposób rozliczenia dzieła częściowo wykonanego.

Umowa o dzieło a składki ZUS

Umowa o dzieło co do zasady nie stanowi tytułu do ubezpieczeń społecznych ani ubezpieczenia zdrowotnego.

Od wynagrodzenia nie opłaca się więc składek:

• emerytalnej;
• rentowych;
• chorobowej;
• wypadkowej;
• zdrowotnej.

Wykonawca nie może również przystąpić dobrowolnie do tych ubezpieczeń wyłącznie z tytułu umowy o dzieło.

Oznacza to, że umowa sama w sobie nie daje prawa między innymi do zasiłku chorobowego, macierzyńskiego ani świadczeń finansowanych z ubezpieczenia wypadkowego. Nie zapewnia też dostępu do opieki zdrowotnej – wykonawca musi posiadać inny tytuł do ubezpieczenia zdrowotnego.

Umowa o dzieło z własnym pracownikiem

Wyjątek obowiązuje, gdy umowa o dzieło:

• została zawarta z własnym pracownikiem;
• została zawarta z innym podmiotem, ale praca jest wykonywana na rzecz własnego pracodawcy.

W takich przypadkach wykonawca jest dla celów ubezpieczeniowych traktowany jak pracownik, a wynagrodzenie z umowy podlega obowiązkowym składkom społecznym i zdrowotnej.

Zgłoszenie umowy o dzieło do ZUS – formularz RUD

Brak składek nie oznacza, że zawarcie umowy pozostaje bez obowiązków wobec ZUS.

Płatnik składek lub osoba fizyczna zamawiająca wykonanie dzieła powinni co do zasady zgłosić zawartą umowę na formularzu RUD. Termin wynosi 7 dni od dnia zawarcia umowy.

Zgłoszenia można dokonać elektronicznie przez eZUS albo na formularzu papierowym.

W formularzu podaje się między innymi:

• dane zamawiającego;
• dane wykonawcy;
• datę zawarcia umowy;
• okres wykonywania dzieła;
• przedmiot umowy;
• liczbę zawartych umów.

Obowiązek zgłoszenia nie dotyczy umów:

• zawartych z własnym pracownikiem;
• wykonywanych na rzecz własnego pracodawcy;
• zawartych z przedsiębiorcą, gdy przedmiot umowy mieści się w zakresie prowadzonej przez niego działalności gospodarczej.

Podmiot lub jednostka organizacyjna, która nie jest płatnikiem składek, również może nie podlegać obowiązkowi RUD. Osoba fizyczna zamawiająca dzieło powinna natomiast dokonać zgłoszenia niezależnie od tego, czy jest zarejestrowana jako płatnik składek.

Podatek dochodowy od umowy o dzieło

Wynagrodzenie uzyskane przez osobę fizyczną z umowy o dzieło jest co do zasady opodatkowane podatkiem dochodowym według skali podatkowej.

W 2026 roku skala wynosi:

• 12% do podstawy opodatkowania wynoszącej 120 000 zł;
• 32% od nadwyżki ponad 120 000 zł.

Nie oznacza to, że od każdej wypłaty ostatecznie pobiera się dokładnie 12% kwoty brutto. Na wynik wpływają między innymi koszty uzyskania przychodu, inne dochody podatnika, oświadczenia złożone płatnikowi oraz zastosowane ulgi.

Koszty uzyskania przychodu – 20%

Standardowe koszty uzyskania przychodu z umowy o dzieło wynoszą 20% przychodu pomniejszonego o potrącone składki społeczne, jeżeli w danym przypadku składki występują.

Jeśli wykonawca posiada dokumenty potwierdzające wyższe wydatki poniesione w celu uzyskania przychodu, może w zeznaniu rocznym uwzględnić koszty faktycznie poniesione.

Koszty uzyskania przychodu – 50%

Koszty w wysokości 50% mogą mieć zastosowanie do przychodów z praw autorskich i praw pokrewnych, jeżeli:

• rezultat jest utworem w rozumieniu prawa autorskiego;
• wykonawca jest jego twórcą;
• dochodzi do korzystania z praw autorskich albo rozporządzania nimi;
• przychód dotyczy rodzaju działalności wskazanego w ustawie o PIT;
• wynagrodzenie autorskie zostało prawidłowo wyodrębnione i udokumentowane.

Samo wpisanie w umowie klauzuli o przeniesieniu praw autorskich nie gwarantuje prawa do 50-procentowych kosztów.

Roczny limit 50-procentowych kosztów uzyskania przychodu wynosi 120 000 zł.

Umowa o dzieło do 200 zł

Jeżeli należność określona w umowie nie przekracza 200 zł i spełnione są warunki ustawowe, płatnik pobiera zryczałtowany podatek w wysokości 12% przychodu. Nie stosuje się wtedy kosztów uzyskania przychodu, a wynagrodzenie nie jest później wykazywane w zeznaniu rocznym.

Umowa o dzieło ze studentem do 26. roku życia

Status ucznia lub studenta nie wpływa na składki ZUS z umowy o dzieło. Umowa ta zasadniczo i tak nie stanowi tytułu do ubezpieczeń, niezależnie od wieku wykonawcy.

Wyjątek nadal dotyczy umowy zawartej z własnym pracownikiem albo wykonywanej na rzecz własnego pracodawcy.

Warto również pamiętać, że ulga dla młodych nie obejmuje przychodów z umowy o dzieło. Student, który nie ukończył 26 lat, może więc zapłacić podatek od wynagrodzenia na takich samych zasadach jak starszy wykonawca. Zwolnienie podatkowe obejmuje między innymi przychody z umowy o pracę i określonych umów zlecenia, ale nie z umowy o dzieło.

Czy umowa o dzieło wlicza się do stażu pracy?

Nie. Okres wykonywania umowy o dzieło nie wlicza się do stażu pracy również po zmianach obowiązujących w 2026 roku.

Nowe przepisy objęły między innymi:

• umowy zlecenia;
• umowy o świadczenie usług;
• umowy agencyjne;
• działalność gospodarczą;
• niektóre okresy pracy zarobkowej za granicą.

Ustawodawca nie uwzględnił jednak umów o dzieło. Taki okres nie zwiększy więc stażu, od którego zależy na przykład wymiar urlopu wypoczynkowego, okres wypowiedzenia lub wysokość świadczeń stażowych.

Czytaj więcej: Umowa zlecenie a staż pracy

Czy wykonawcy przysługuje urlop lub L4?

Osoba wykonująca dzieło nie jest pracownikiem, dlatego nie przysługują jej uprawnienia określone w Kodeksie pracy, takie jak:

• urlop wypoczynkowy;
• urlop na żądanie;
• wynagrodzenie za nadgodziny;
• płatne zwolnienie od pracy;
• wynagrodzenie chorobowe;
• ochrona przed rozwiązaniem umowy w okresie ciąży;
• świadectwo pracy.

Umowa może przewidywać określone przerwy lub zmianę terminu wykonania, ale wynikają one wyłącznie z ustaleń stron.

Z powodu braku ubezpieczenia chorobowego wykonawca nie otrzyma zasiłku chorobowego tylko na podstawie tej umowy. Świadczenia mogą przysługiwać z innego tytułu ubezpieczenia.

Przedawnienie roszczeń z umowy o dzieło

Roszczenia wynikające z umowy o dzieło przedawniają się po dwóch latach.

Termin liczy się:

• od dnia oddania dzieła;
• jeżeli dzieło nie zostało oddane – od dnia, w którym zgodnie z umową miało zostać przekazane.

Dwuletni termin może dotyczyć między innymi roszczenia o zapłatę wynagrodzenia, usunięcie wad albo rozliczenie poniesionych kosztów.

Zalety i ograniczenia umowy o dzieło

Umowa o dzieło pozwala dokładnie rozliczyć wykonanie określonego rezultatu. Jej zaletami są:

• duża swoboda w określaniu sposobu wykonania;
• możliwość zastosowania wynagrodzenia ryczałtowego;
• brak minimalnej stawki godzinowej;
• możliwość precyzyjnego ustalenia kryteriów odbioru;
• co do zasady brak składek ZUS;
• możliwość uregulowania przeniesienia praw autorskich.

Jednocześnie wykonawca:

• nie ma prawa do urlopu;
• nie jest objęty ubezpieczeniem chorobowym ani zdrowotnym z tego tytułu;
• odpowiada za powstanie uzgodnionego rezultatu;
• może odpowiadać za wady dzieła;
• nie zwiększa stażu pracy;
• nie korzysta z ulgi dla młodych wyłącznie z powodu wieku poniżej 26 lat.

Umowa nie powinna być wybierana wyłącznie ze względu na najniższe koszty współpracy. Najważniejsze jest to, czy rzeczywistym celem stron jest wykonanie oznaczonego dzieła.

Obsługa umów o dzieło w systemie HRappka

Przy większej liczbie umów ręczne uzupełnianie danych, pilnowanie terminów i gromadzenie dokumentów może prowadzić do pomyłek.

W systemie HRappka możesz między innymi:

• tworzyć umowy na podstawie przygotowanych szablonów;
• automatycznie uzupełniać dane wykonawców;
• generować wiele dokumentów jednocześnie;
• przesyłać umowy do podpisu elektronicznego;
• kontrolować terminy wykonania dzieła;
• przechowywać specyfikacje i protokoły odbioru;
• naliczać wynagrodzenie oraz podatek dochodowy;
• przechowywać dokumentację w elektronicznych teczkach.

Pozwala to uporządkować cały proces – od przygotowania umowy, przez jej podpisanie, aż po odbiór dzieła i zapłatę wynagrodzenia.

Najczęściej zadawane pytania

Czy umowa o dzieło musi być zawarta na piśmie?

Co do zasady nie. Forma pisemna jest jednak rekomendowana ze względów dowodowych. Jest obowiązkowa pod rygorem nieważności w części dotyczącej przeniesienia autorskich praw majątkowych lub udzielenia licencji wyłącznej.

Czy umowa o dzieło podlega składkom ZUS?

Zasadniczo nie. Składki są jednak obowiązkowe, gdy umowę zawarto z własnym pracownikiem albo dzieło jest wykonywane na rzecz jego pracodawcy.

Czy każdą umowę o dzieło trzeba zgłosić na formularzu RUD?

Nie. Obowiązek nie dotyczy między innymi umów zawartych z własnym pracownikiem oraz umów realizowanych przez przedsiębiorcę w zakresie jego działalności gospodarczej. W pozostałych przypadkach zgłoszenia dokonuje się zasadniczo w ciągu siedmiu dni od zawarcia umowy.

Czy umowa o dzieło może zostać zawarta na czas nieokreślony?

Umowa powinna prowadzić do wykonania określonego rezultatu i mieć zamknięty charakter. Można wskazać termin oddania dzieła lub sposób jego ustalenia. Bezterminowa, stała współpraca polegająca na wykonywaniu powtarzalnych czynności może odpowiadać innej umowie.

Czy obowiązuje minimalna stawka godzinowa?

Nie. Minimalna stawka godzinowa dotyczy określonych umów zlecenia i umów o świadczenie usług, ale nie prawidłowo zawartej umowy o dzieło.

Czy prawa autorskie przechodzą na zamawiającego automatycznie?

Nie. Sam odbiór dzieła i zapłata wynagrodzenia nie oznaczają automatycznego przeniesienia praw. Umowa musi wyraźnie określać przeniesienie majątkowych praw autorskich oraz pola eksploatacji.

Czy można wypowiedzieć umowę o dzieło?

Kodeks cywilny nie reguluje typowego wypowiedzenia z okresem wypowiedzenia. Przewiduje natomiast różne przypadki odstąpienia od umowy oraz możliwość zakończenia jej za porozumieniem stron.

Czy student do 26. roku życia płaci podatek?

Tak, jeżeli nie występuje inna podstawa zwolnienia. Ulga dla młodych nie obejmuje przychodów uzyskanych z umowy o dzieło.

Czy umowa o dzieło wlicza się do stażu pracy w 2026 roku?

Nie. Zmiany rozszerzające katalog okresów zaliczanych do stażu pracy nie objęły umowy o dzieło.

Podsumowanie

Umowa o dzieło jest odpowiednia wtedy, gdy strony mogą wskazać konkretny, indywidualnie oznaczony i sprawdzalny rezultat. Nie powinna służyć do rozliczania stałych, powtarzalnych czynności ani zastępować umowy o pracę.

Przy jej zawieraniu należy dokładnie określić przedmiot umowy, wynagrodzenie, termin wykonania, kryteria odbioru oraz odpowiedzialność za wady. Jeżeli rezultat jest utworem, konieczne może być również prawidłowe uregulowanie praw autorskich i pól eksploatacji.

Umowa zasadniczo nie podlega składkom ZUS, ale często wymaga zgłoszenia na formularzu RUD. Wynagrodzenie jest natomiast opodatkowane, a standardowe koszty uzyskania przychodu wynoszą 20%. Okres jej wykonywania nie jest wliczany do stażu pracy.

Podstawa prawna

• ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny, w szczególności art. 627–646, tekst jednolity: Dz.U. z 2025 r. poz. 1071 z późniejszymi zmianami;
• ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy, w szczególności art. 22;
• ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych;
• ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych;
• ustawa z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych;
• ustawa z dnia 26 września 2025 r. o zmianie ustawy – Kodeks pracy oraz niektórych innych ustaw, Dz.U. z 2025 r. poz. 1423;
• ustawa z dnia 11 marca 2026 r. o zmianie ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy oraz niektórych innych ustaw, Dz.U. z 2026 r. poz. 473.

Czytaj więcej:

• • Jak wybrać system kadrowo-płacowy?