Nieusprawiedliwiona nieobecność w pracy – co musisz wiedzieć?

Zgodnie z art. 22 § 1 Kodeksu pracy, wykonywanie pracy określonego rodzaju na rzecz pracodawcy i pod jego kierownictwem oraz w miejscu i czasie wyznaczonym przez pracodawcę jest jednym z podstawowych obowiązków pracownika.

Nieobecność pracownika w pracy możemy podzielić na tę usprawiedliwioną (na przykład przez chorobę, śmierć osoby bliskiej, konieczność stawienia się w sądzie w charakterze świadka czy wypadek) i nieusprawiedliwioną.

W tym artykule odpowiemy na najczęściej zadawane pytania związane z nieusprawiedliwioną nieobecnością w pracy, odnosząc się do przepisów prawa pracy.

>> Testuj system kadrowo-płacowy 14 dni za darmo

Czym jest nieusprawiedliwiona nieobecność w pracy?

Nieusprawiedliwiona nieobecność w pracy (tzw. NN) to sytuacja, w której pracownik nie stawi się w pracy i nie poinformuje pracodawcy o przyczynie swojej nieobecności. W myśl przepisów prawa pracy, pracownik ma obowiązek niezwłocznie zawiadomić swojego pracodawcę o przyczynie nieobecności oraz przewidywanym okresie jej trwania. Jeżeli tego nie zrobi, mówimy o nieusprawiedliwionej nieobecności. Może to być traktowane jako naruszenie podstawowych obowiązków pracowniczych.

Jakie są konsekwencje nieusprawiedliwionej nieobecności w pracy?

Konsekwencje nieusprawiedliwionej nieobecności w pracy mogą być poważne. Zależą one między innymi od zasad regulaminu obowiązującego w danym zakładzie pracy, dobrej woli pracodawcy a także ogólnoprzyjętych przepisów prawa pracy. Przykładowo, pracodawca może podjąć decyzję o zastosowaniu kary.

Art.  108. Kodeksu pracy [Kary porządkowe]

§  1.  Za nieprzestrzeganie przez pracownika ustalonej organizacji i porządku w procesie pracy, przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy, przepisów przeciwpożarowych, a także przyjętego sposobu potwierdzania przybycia i obecności w pracy oraz usprawiedliwiania nieobecności w pracy, pracodawca może stosować:

1) karę upomnienia;

2) karę nagany.

Co więcej, w sytuacji nieobecności nieusprawiedliwionej przepisy dają pracodawcy prawo do rozwiązania umowy z pracownikiem, nawet w trybie natychmiastowym.

Czy nieusprawiedliwiona nieobecność w pracy może prowadzić do zwolnienia dyscyplinarnego?

Tak, nieusprawiedliwiona nieobecność może skutkować zwolnieniem dyscyplinarnym. Zgodnie z Kodeksem pracy, ciężkie naruszenie obowiązków pracowniczych, jakim może być np. niestawienie się w pracy bez uprzedzenia, daje pracodawcy prawo do natychmiastowego rozwiązania umowy o pracę. Pracodawca może to uczynić bez zachowania okresu wypowiedzenia, jeżeli wina pracownika jest rażąca (np. długotrwałe i powtarzające się niepowiadomienia o przewidywanej nieobecności, brak komunikacji z pracodawcą), a stopień zagrożenia interesów pracodawcy jest wysoki.

Pracodawca może rozwiązać umowę o pracę bez wypowiedzenia z winy pracownika w razie ciężkiego naruszenia przez pracownika podstawowych obowiązków pracowniczych. [Art. 52 § 1 (1)]

Warto pamiętać, że przed podjęciem decyzji o zwolnieniu dyscyplinarnym, pracodawca powinien jednak dokładnie zbadać okoliczności każdego przypadku nieobecności, a także umożliwić pracownikowi wyjaśnienie i usprawiedliwienie swojego zachowania.

Wręczenie pracownikowi rozwiązania umowy o pracę bez wypowiedzenia z winy pracownika powinno odbyć się w ciągu jednego miesiąca, licząc od dnia uzyskania przez pracodawcę informacji o przyczynie nieobecności. Późniejsza chęć zwolnienia będzie niezgodna z prawem.

Co zrobić, gdy nieobecność jest niezawiniona?

Jeśli pracownik nie może stawić się w pracy z powodów niezależnych od niego (np. choroba, siła wyższa), powinien jak najszybciej poinformować pracodawcę o przyczynie nieobecności i przewidywanym okresie jej trwania. W takich przypadkach pracownik może przedstawić np. zwolnienie lekarskie lub inne dokumenty potwierdzające jego nieobecność. Wtedy nieobecność jest traktowana w większości przypadków jako usprawiedliwiona. Warto pamiętać, że pracownik ma obowiązek wykazać, że nieobecność wynika z sytuacji niezależnych od niego, aby uniknąć niepotrzebnych konsekwencji.

W przypadku nieobecności z powodu siły wyższej jest możliwość skorzystania z urlopu (maksymalnie 2-dniowego). Przygotowaliśmy wzór wniosku o urlop z powodu siły wyższej, który możesz pobrać i wypełnić.

Jakie są obowiązki pracodawcy w związku z nieobecnością pracownika?

Pracodawca ma obowiązek monitorowania nieobecności pracowników w pracy oraz informowania ich o politykach związanych z nieobecnościami (np. wymaganiach dotyczących usprawiedliwiania nieobecności). Takie informacje powinny się znaleźć np. w regulaminie pracy lub informacji o warunkach zatrudnienia. Ponadto, pracodawca ma prawo dochodzić roszczeń z tytułu poważnego naruszenia obowiązków pracowniczych przez pracownika.

Nieobecność nieusprawiedliwiona a świadectwo pracy

Informacja o nieusprawiedliwionej nieobecności w pracy NIE jest obowiązkowym elementem świadectwa pracy. Rozporządzenie Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 30 grudnia 2016 r. w sprawie świadectwa pracy (Dz.U. 2018 poz. 1289 z późn. zm.) określa dokładnie, co ma się w nim znaleźć. Obecnie, zgodnie z rozporządzeniem, nie ma obowiązku podawania ani liczby dni nieusprawiedliwionej nieobecności, ani jej rodzaju, ani szczegółów (typu kara porządkowa).

Uwaga! Wyjątek stanowi informacja o trybie rozwiązania umowy. Jeśli umowa została rozwiązana w trybie dyscyplinarnym, w świadectwie pracy może znaleźć się podstawa prawna rozwiązania umowy. Może to więc pośrednio wskazywać, że doszło do ciężkiego naruszenia obowiązków, ale nie będzie tam wprost informacji, że to była np. „nieusprawiedliwiona nieobecność”.

Jeśli pracodawca umieści taką informację o nieobecności nieusprawiedliwionej, pracownik może żądać sprostowania świadectwa pracy.

Podsumowanie

Nieusprawiedliwiona nieobecność w pracy to poważne naruszenie obowiązków pracowniczych. Może prowadzić do konsekwencji takich jak rozwiązanie umowy o pracę, w tym zwolnienie dyscyplinarne. Pracownicy powinni pamiętać o obowiązku informowania pracodawcy o przyczynie swojej nieobecności oraz przewidywanym okresie trwania nieobecności. Z kolei pracodawcy muszą monitorować te nieobecności, by skutecznie egzekwować przestrzeganie przepisów prawa pracy.

Zgłaszanie nieobecności pracownika w systemie HR

Moduł ewidencji czasu pracy w systemie HRappka znacznie ułatwia zgłaszanie wszystkich typów nieobecności przez pracownika. Wystarczy, że zaloguje się on do swojego portalu pracowniczego, a następnie wybierze dany rodzaj nieobecności i wyśle do swojego przełożonego. Jest to przydatne szczególnie w sytuacjach, w których pracownik nie może osobiście poprosić o urlop, jak np. urlop na żądanie czy z powodu siły wyższej. Moduł pozwala też m.in. planować harmonogram pracy, tworzyć plan urlopów oraz rejestrować czas pracy. Chcesz dowiedzieć się więcej? Zamów bezpłatną prezentację systemu lub zarejestruj się i testuj HRappkę 14 dni za darmo.

Czytaj więcej

• Kary porządkowe — za co pracodawca może ukarać pracownika?
• Wypowiedzenie umowy o pracę – wzór i omówienie
• Wypadek przy pracy – obowiązki pracodawcy