Zmiany w pobycie i pracy obywateli Ukrainy w Polsce – kluczowe informacje po nowej ustawie

Ustawa z dnia 23 stycznia 2026 r. o wygaszeniu rozwiązań wynikających z ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium RP oraz o zmianie niektórych innych ustaw została podpisana przez Prezydenta w dniu 19.02.2026 r.. Nowe przepisy wprowadzają istotne zmiany dotyczące legalizacji pobytu, pracy oraz prowadzenia działalności gospodarczej przez obywateli Ukrainy w Polsce.

Poniżej przedstawiamy najważniejsze zagadnienia w przystępnej formie dla HR i pracodawców.

Przedłużenie ochrony czasowej do 4 marca 2027 r.

Ustawa przewiduje przedłużenie do 4 marca 2027 r.:

• ochrony czasowej dla obywateli Ukrainy oraz członków ich rodzin posiadających numer PESEL ze statusem UKR,
  
  
• ważności dokumentów pobytowych, których ważność upłynęła po 24 lutego 2022 r., w tym m.in. wiz krajowych, zezwoleń na pobyt czasowy, kart pobytu, polskich dokumentów tożsamości cudzoziemca,
  
  
• zawieszenia biegu terminów na załatwienie spraw pobytowych.
  

Dla osób z ważnym PESEL UKR nie są wymagane dodatkowe działania w celu przedłużenia ochrony czasowej. W przypadku PESEL nadanego na podstawie oświadczenia (bez ważnego dokumentu tożsamości) cudzoziemiec musi potwierdzić swoją tożsamość do 31 sierpnia 2026 r.. Brak potwierdzenia skutkuje zmianą statusu UKR na NUE i utratą prawa do pobytu od 1 września 2026 r.

Osoby, które chcą uzyskać ochronę czasową po 4 marca 2026 r., muszą złożyć wniosek o nadanie PESEL UKR w ciągu 30 dni od wjazdu do Polski. Nieprzestrzeganie tego terminu skutkuje wygaśnięciem ochrony.

Uwaga: ochrona czasowa wygasa w przypadku opuszczenia Polski na okres przekraczający 30 dni, w tym także dla cudzoziemców delegowanych do pracy poza granicami RP.

Zasady zatrudnienia obywateli Ukrainy po 04.03.2026 r.

Dostęp do rynku pracy pozostaje uproszczony dla osób posiadających PESEL UKR:

• mogą podejmować pracę na zasadzie powiadomienia, bez konieczności uzyskania zezwolenia na pracę,
  
  
• dla obywateli Ukrainy nieobjętych ochroną czasową przewidziano 3-letni okres przejściowy, w którym także będą mogli pracować w uproszczonym trybie,
  
  
• od 5 marca 2026 r. obowiązek powiadomienia może obejmować także obywateli Ukrainy zwolnionych z obowiązku zezwolenia na pracę.
  

Konsekwencje niedopełnienia obowiązku powiadomienia: grzywna od 1 000 do 3 000 zł.

Prowadzenie działalności gospodarczej przez obywateli Ukrainy

Od 5 marca 2026 r. wraca się do zasad ogólnych dla cudzoziemców, wynikających z ustawy o zasadach uczestnictwa przedsiębiorców zagranicznych w obrocie gospodarczym na terytorium RP:

• działalność gospodarczą na równi z obywatelami polskimi będą mogli prowadzić m.in.:
  
  
  • osoby objęte ochroną czasową (status UKR),
    
    
  • posiadacze zezwoleń na pobyt stały, zezwoleń rezydenta długoterminowego UE oraz Niebieskiej Karty UE,
    
    
• okres przejściowy przewiduje możliwość kontynuacji działalności rozpoczętej na podstawie dotychczasowej specustawy.
  

Co warto wiedzieć dla HR i pracodawców?

• Obowiązek powiadomienia o zatrudnieniu cudzoziemca pozostaje w mocy, a jego niedopełnienie grozi karą grzywny,
  
  
• Obywatele Ukrainy z PESEL UKR nie muszą ponownie ubiegać się o ochronę, jeśli dokument jest ważny,
  
  
• Od 5 marca 2026 r. pracodawcy muszą zwrócić szczególną uwagę na legalność zatrudnienia i dokumenty tożsamości pracowników, zwłaszcza w kontekście przechodzenia z ochrony czasowej na standardowe procedury.
  

Jak przygotować się na zmiany w 2027 r.

Po 4 marca 2027 r. ochrona czasowa wygaśnie, a obywatele Ukrainy będą musieli uzyskać odrębny tytuł pobytowy. Planowane jest uruchomienie systemu MOS 2, umożliwiającego wnioskowanie o tzw. kartę CUKR w uproszczonej procedurze dla posiadaczy PESEL UKR.

Podsumowanie

Nowa ustawa wprowadza ostatnie przedłużenie ochrony czasowej, ale jednocześnie rozpoczyna proces powrotu do standardowych zasad prawa migracyjnego w Polsce. Dla pracodawców oznacza to potrzebę monitorowania terminów, dokumentów PESEL UKR oraz obowiązku powiadomień, a dla obywateli Ukrainy — konieczność potwierdzenia tożsamości i planowania dalszego pobytu po marcu 2027 r.

Czytaj więcej:

• Jak zatrudnić cudzoziemca? Poradnik krok po kroku.
• Zezwolenie na pracę cudzoziemca – typy zezwoleń
• Wzór wypełnionego wniosku o pobyt czasowy w celu wykonywania pracy
• Zawód wymagający wysokich kwalifikacji – cudzoziemcy
• Oświadczenie o powierzeniu wykonywania pracy cudzoziemcowi
• PIT-11 czy IFT? Jak rozliczyć cudzoziemca
• Karta pobytu – czym jest?