Kontrole ZUS i chorobowe 2025 – planowane zmiany

W 2025 roku w Polsce planowane są istotne zmiany, które będą dotyczyły zwolnień lekarskich (L4) oraz procedur kontrolnych prowadzonych przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych (ZUS). Od 2025 roku inspektorzy ZUS będą dysponować nowymi kompetencjami. Projekt nowelizacji ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych ma na celu dostosowanie przepisów do obecnej sytuacji na rynku pracy oraz zwiększenia efektywności systemu ubezpieczeń społecznych.

>> Testuj system kadrowo-płacowy 14 dni za darmo

Zmiany w zasadach pracy podczas zwolnienia lekarskiego

Dotychczasowe przepisy jasno zabraniały podejmowania jakiejkolwiek pracy zarobkowej w trakcie zwolnienia lekarskiego. Zmiany w L4, które powinny obowiązywać już w tym roku zakładają pewne odstępstwa od tej reguły. Pracownicy, w czasie trwania zwolnienia, będą mogli wykonywać pewne czynności incydentalne, pod warunkiem, że czynności te nie będą kolidować z procesem leczenia.

Przykładowo, osoby prowadzące własną działalność gospodarczą będą miały możliwość realizacji niezbędnych obowiązków administracyjnych, takich jak odpowiadanie na pilne maile, wystawiania faktur lub listów przewozowych, podpisywanie ważnych dokumentów czy przeprowadzanie kluczowych rozmów biznesowych.

Warto jednak pamiętać, że te czynności incydentalne mogą być sprawdzane przez ZUS, który będzie oceniał, czy wykonywane zadania były niezbędne i doraźne oraz nie miały negatywnego wpływu na zdrowie pracownika. W sytuacji, gdy okaże się, że czynności miały negatywny wpływ na leczenie, będzie to podstawą do utraty przez ubezpieczonego prawa do zasiłku chorobowego.

Nowe regulacje dotyczące kontroli ZUS

Zakład Ubezpieczeń Społecznych planuje zaostrzyć kontrole dotyczące prawidłowego wykorzystywania zwolnień lekarskich. W ostatnich latach podczas kontroli zwolnień ujawniono wiele nadużyć, które skutkowały wstrzymaniem wypłat zasiłków chorobowych. Dzięki nowym regulacjom działania kontrolerów ZUS podczas kontroli zwolnień mają stać się bardziej efektywne. Wprowadzone zmiany obejmują bardziej precyzyjne kryteria oceny oraz poszerzenie uprawnień inspektorów dokonujących kontroli zwolnień lekarskich. Jednym z narzędzi służących wykrywaniu nieprawidłowości powinien być system monitorowania aktywności pracowników przebywających na zwolnieniach lekarskich.

Co ważne, do tej pory ZUS mógł przeprowadzać kontrole zasadności zwolnień lekarskich głównie u płatników składek zatrudniających do dwudziestu osób. Od 2025 roku kompetencje zostały rozszerzone i ZUS będzie mógł dokonywać kontroli zwolnień również u większych firm. Ponadto, zmiany w kontrolach ZUS dotkną nie tylko zgłoszonych do ubezpieczenia chorobowego, ale także tych, z kim zostały rozwiązane umowy.

Kontrole nie będą już ograniczały się jedynie do miejsca zamieszkania pracownika. Inspektorzy ZUS zyskają możliwość sprawdzania również innych lokalizacji, takich jak siedziba firmy lub miejsca związane z działalnością gospodarczą. Dodatkowo, kontrolerzy będą mogły sprawdzać również inne miejsca, jeżeli będzie to niezbędne do ustalenia nadużyć wykorzystywania zwolnień lekarskich.

Nowe zasady dla osób w okresie pobierania zasiłku chorobowego

Zmiany w L4 – większa elastyczność dla pracowników

Od 2025 roku pracownik, który przebywa na zwolnieniu lekarskim zyska większą elastyczność w realizacji codziennych obowiązków. Zmiany w L4 pozwolą pracownikom wykonywać proste codzienne czynności, takie jak np. spacer z psem, robienie niewielkich zakupów czy odbieranie przesyłek. Działania te będą będą dopuszczalne pod warunkiem, że nie wpłyną negatywnie na proces leczenia osoby. Wykonywane działania nie mogą kwalifikować się jako czynności utrudniające lub wydłużające proces leczenia lub rekonwalescencję. Warto o tym pamiętać, aby nie doprowadzić do utraty prawa do zasiłku.

Wyjazd za granicę a okres zwolnienia lekarskiego

Kolejną istotną zmianą jest możliwość wskazania zagranicznego adresu jako miejsca pobytu w czasie zwolnienia lekarskiego. W sytuacji, gdy lekarz wystawiający zwolnienie zaleci specjalistyczną terapię lub przebywanie w sprzyjającym klimacie, chorujący pracownik będzie mógł legalnie przebywać poza granicami Polski. Warto pamiętać, że aby zachować prawo do zasiłku, wyjazdy te powinny być odpowiednio uzasadnione zaleceniami lekarza lub innymi istotnymi okolicznościami. ZUS będzie miał prawo weryfikować zasadność takiego leczenia i pobytu za granicą.

Zwolnienie u jednego pracodawcy, a praca u drugiego

Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej planuje znieść całkowity zakaz pracy podczas zwolnienia lekarskiego. Zmiany w L4 uwzględniają elastyczność w wykonywaniu pracy zarobkowej w okresie orzeczonej niezdolności do pracy w zależności od rodzaju schorzenia. W przypadku, gdy pracownik w okresie pobierania zasiłku chorobowego jest niezdolny do pracy fizycznej, będzie on mógł wykonywać obowiązki wymagające jedynie wysiłku umysłowego na rzecz innego płatnika składek. Warto pamiętać, że o tym nie decyduje pracownik i lekarz powinien wyrazić na to zgodę. Dzięki tym zmianom, pracownicy, wykonujący pracę u dwóch płatników składek, będą mogli utrzymać aktywność zawodową i finansową.

Zmiany w L4 – konsekwencje dla pracodawców i pracowników

Dla pracodawców zmiany przepisach dotyczących zwolnień lekarskich oznaczają to, że będą musieli bardziej szczegółowo monitorować absencje pracowników. Po zmianach będzie istniało większe prawdopodobieństwo, że pracownik w trakcie czasowej niezdolności do pracy z powodu choroby będzie wykonywał pracę na rzecz innego pracodawcy. Zwiększy się odpowiedzialność za sprawdzanie prawidłowości zwolnień lekarskich. Pracownicy w trakcie zwolnienia z tytułu czasowej niezdolności do pracy zyskają większą elastyczność, jednak powinni mieć świadomość, że naruszenie przepisów może prowadzić do utraty prawa do zasiłku chorobowego za cały okres zwolnienia lekarskiego.

Podstawa wymiaru zasiłku chorobowego 2025

Oprócz zmian planowanych, warto również pamiętać o tej, która już weszła w życie. Wraz ze wzrostem płacy minimalnej 1 stycznia 2025 roku, wzrosła także minimalna podstawa wymiaru zasiłku chorobowego, co oznacza, że osoby zarabiające najniższą krajową przebywające na L4, otrzymają wyższe wynagrodzenie chorobowe (dla pracownika zatrudnionego na pełny etat będzie to 4026.29 zł). O tym, jak obliczyć podstawę wymiaru wynagrodzenia i zasiłku chorobowego, przeczytasz w oddzielnym artykule.

Czytaj więcej

• Umowa zlecenie a zasiłek chorobowy
• Jak obliczyć podstawę wymiaru wynagrodzenia chorobowego?
• Okres zasiłkowy – najważniejsze informacje
• Kiedy pracodawca jest płatnikiem zasiłków?
• E-zwolnienie lekarskie – wszystko, co musisz wiedzieć