Ograniczenie prawa do azylu na granicy z Białorusią przedłużone. Co to oznacza dla ochrony międzynarodowej i rynku pracy?

20 stycznia 2026 r. pojawiła się kluczowa informacja z Urzędu do Spraw Cudzoziemców. Czasowe ograniczenie prawa do składania wniosków o ochronę międzynarodową na granicy z Białorusią zostało przedłużone o kolejne 60 dni. W dzisiejszym wpisie wyjaśniamy, czego dotyczą nowe przepisy, czym w ogóle jest ochrona międzynarodowa i jakie prawa na rynku pracy daje cudzoziemcom objętym tą procedurą.

Nowe rozporządzenie – o co chodzi?

Zgodnie z informacją opublikowaną przez UdSC, od 21 stycznia 2026 r. przedłużono czasowe ograniczenie prawa do złożenia wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej (potocznie zwanego wnioskiem o azyl). Ograniczenie to dotyczy określonego odcinka granicy państwowej z Republiką Białorusi i wynika z trwającej presji migracyjnej oraz zjawiska instrumentalizacji migracji.

Najważniejsze fakty dotyczące zmiany:

Podstawa prawna: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 16 stycznia 2026 r.
Czas trwania: Ograniczenie zostało przedłużone na kolejne 60 dni.
Skutek: W strefie objętej zakazem Straż Graniczna nie przyjmuje wniosków o ochronę od cudzoziemców nielegalnie przekraczających granicę.

Przepisy przewidują jednak wyjątki. Wniosek zostanie przyjęty (mimo zakazu) m.in. od:
– małoletnich bez opieki
– kobiet w ciąży
– osób wymagających szczególnego traktowania (np. ze względu na stan zdrowia).
– osób, którym w kraju pochodzenia grozi bezpośrednie niebezpieczeństwo utraty życia lub zdrowia.

Czym jest ochrona międzynarodowa?

W kontekście tych zmian warto przypomnieć podstawowe pojęcia, które często mylone są przez pracodawców i działy HR. Ochrona międzynarodowa to termin parasolowy obejmujący dwa statusy prawne przyznawane cudzoziemcom w Polsce:

1. Status uchodźcy – przyznawany cudzoziemcowi, który na skutek uzasadnionej obawy przed prześladowaniem (z powodu rasy, religii, narodowości, przekonań politycznych lub przynależności do określonej grupy społecznej) nie może lub nie chce korzystać z ochrony własnego kraju.
2. Ochrona uzupełniająca – przyznawana, gdy cudzoziemiec nie spełnia warunków do nadania statusu uchodźcy, ale powrót do kraju pochodzenia naraziłby go na rzeczywiste ryzyko doznania poważnej krzywdy (np. orzeczenie kary śmierci, tortury, zagrożenie dla życia wynikające z konfliktu zbrojnego).

Czy cudzoziemiec z ochroną międzynarodową może pracować w Polsce?

To najważniejsze pytanie z perspektywy działów kadr. Status pobytowy cudzoziemca ma bezpośredni wpływ na legalność jego zatrudnienia.

1. Osoby posiadające status uchodźcy lub ochronę uzupełniającą

Cudzoziemiec, któremu prawomocnie przyznano ochronę międzynarodową w Polsce, ma pełny dostęp do rynku pracy.

• Nie potrzebuje zezwolenia na pracę ani oświadczenia o powierzeniu pracy.
• Może podejmować zatrudnienie na takich samych zasadach jak obywatele polscy.
• W jego karcie pobytu znajduje się adnotacja „dostęp do rynku pracy”.

2. Osoby w trakcie procedury (oczekujące na decyzję)

Sytuacja wygląda inaczej, gdy cudzoziemiec dopiero złożył wniosek i czeka na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców.

• Przez pierwsze 6 miesięcy od złożenia wniosku cudzoziemiec zazwyczaj nie może pracować.
• Jeżeli sprawa nie zostanie rozstrzygnięta w ciągu 6 miesięcy (nie z winy wnioskodawcy), cudzoziemiec może wystąpić o zaświadczenie uprawniające do pracy. Z takim zaświadczeniem może pracować legalnie bez dodatkowych zezwoleń do czasu wydania ostatecznej decyzji.

Co daje ochrona międzynarodowa (poza pracą)?

Dla cudzoziemca przebywającego w Polsce przyznanie ochrony to nie tylko praca. Wiąże się to z szeregiem praw integrujących go ze społeczeństwem:

• Karta pobytu: Potwierdza tożsamość i legalność pobytu.
• Pomoc socjalna: Możliwość korzystania ze świadczeń (np. 800+, pomoc społeczna) na zasadach zbliżonych do obywateli RP.
• Edukacja: Dostęp do nauki w szkołach publicznych.
• Opieka medyczna: Prawo do korzystania z publicznej służby zdrowia.

Co te zmiany oznaczają dla pracodawcy?

Przedłużenie ograniczenia prawa do składania wniosków na granicy oznacza, że osoby próbujące przekroczyć ją nielegalnie w strefie objętej zakazem nie wejdą w procedurę azylową. Dla pracodawcy oznacza to jedno: konieczność jeszcze wnikliwszej weryfikacji dokumentów pobytowych.

Pamiętaj, aby przy zatrudnianiu cudzoziemca zawsze weryfikować:

1. Czy posiada ważny tytuł pobytowy (np. karta pobytu, wiza).
2. Czy ten tytuł uprawnia do pracy (nie każda wiza czy status na to pozwala).
3. W przypadku osób ubiegających się o azyl – czy minęło ustawowe 6 miesięcy i czy posiadają stosowne zaświadczenie z UdSC.

Czytaj więcej:

• Jak zatrudnić cudzoziemca? Poradnik krok po kroku.
• Zezwolenie na pracę cudzoziemca – typy zezwoleń
• Zawód wymagający wysokich kwalifikacji – cudzoziemcy
• Oświadczenie o powierzeniu wykonywania pracy cudzoziemcowi
• PIT-11 czy IFT? Jak rozliczyć cudzoziemca
• Karta pobytu – czym jest?