Urlop rodzicielski 2026 – wymiar, zasiłek, wniosek i najważniejsze zasady

Urlop rodzicielski to odrębne od urlopu macierzyńskiego, ojcowskiego i wychowawczego uprawnienie pracownicze. Przysługuje pracownikom będącym rodzicami dziecka w celu sprawowania nad nim opieki. Rodzice mogą wykorzystać urlop rodzicielski jednorazowo albo podzielić go na maksymalnie pięć części.

Urlop nie musi rozpoczynać się bezpośrednio po wykorzystaniu urlopu macierzyńskiego. Można skorzystać z niego później, jednak nie później niż do końca roku kalendarzowego, w którym dziecko kończy 6. rok życia. W przypadku urodzenia jednego dziecka łączny wymiar urlopu rodzicielskiego wynosi 41 tygodni, z czego 9 tygodni stanowi nieprzenoszalne uprawnienie drugiego rodzica.

Urlop rodzicielski – najważniejsze informacje

• przy urodzeniu jednego dziecka urlop rodzicielski wynosi łącznie 41 tygodni,
• przy porodzie mnogim wymiar urlopu rodzicielskiego wynosi 43 tygodnie,
• każdemu z rodziców przysługuje wyłączne prawo do 9 tygodni urlopu rodzicielskiego,
• urlop może być udzielany jednorazowo albo w maksymalnie pięciu częściach,
• wniosek o urlop rodzicielski należy złożyć co najmniej 21 dni przed jego rozpoczęciem,
• za okres urlopu wypłacany jest zasiłek macierzyński, najczęściej w wysokości 70% albo 81,5% podstawy wymiaru zasiłku,
• urlop może zostać połączony z wykonywaniem pracy u pracodawcy udzielającego urlopu w wymiarze nie wyższym niż połowa pełnego etatu.

Czym jest urlop rodzicielski?

Urlop rodzicielski jest uprawnieniem wynikającym z art. 182¹ᵃ–182¹ᵍ Kodeksu pracy. Jego celem jest umożliwienie rodzicom sprawowania osobistej opieki nad dzieckiem.

Prawo do urlopu rodzicielskiego przysługuje pracownikowi, czyli osobie zatrudnionej na podstawie umowy o pracę, powołania, wyboru, mianowania albo spółdzielczej umowy o pracę. Sam urlop nie przysługuje zleceniobiorcy ani osobie prowadzącej własną działalność gospodarczą. Osoby te mogą jednak nabyć prawo do zasiłku macierzyńskiego za okres odpowiadający okresowi urlopu rodzicielskiego, jeżeli spełniają warunki związane z ubezpieczeniem chorobowym.

Skorzystanie z urlopu rodzicielskiego jest dobrowolne. Rodzic nie ma obowiązku wykorzystania przysługującego mu uprawnienia.

Komu przysługuje urlop rodzicielski?

Prawo do urlopu rodzicielskiego przysługuje zarówno pracownicy – matce dziecka, jak i pracownikowi – ojcu dziecka. Od 26 kwietnia 2023 r. uprawnienie ojca nie jest uzależnione od tego, czy matka dziecka jest zatrudniona lub objęta ubezpieczeniem społecznym w razie choroby i macierzyństwa.

Oznacza to, że ojciec dziecka może złożyć wniosek o urlop rodzicielski również wtedy, gdy matka dziecka jest bezrobotna, studiuje albo nie posiada tytułu do ubezpieczenia chorobowego. Jedno z rodziców może jednak wykorzystać maksymalnie 32 tygodnie ze standardowej puli 41 tygodni. Pozostałe 9 tygodni stanowi wyłączne prawo drugiego rodzica.

Urlop rodzicielski przysługuje również w określonych przypadkach pracownikom, którzy przyjęli dziecko na wychowanie jako rodzina zastępcza, z wyjątkiem rodziny zastępczej zawodowej, oraz osobom, które wystąpiły do sądu opiekuńczego z wnioskiem o przysposobienie dziecka.

Ile trwa urlop rodzicielski w 2026 roku?

Zgodnie z art. 182¹ᵃ Kodeksu pracy urlop rodzicielski przysługuje łącznie obojgu pracownikom – rodzicom dziecka.

Sytuacja	Łączny wymiar urlopu rodzicielskiego	Maksymalny wymiar dla jednego rodzica
Urodzenie jednego dziecka przy jednym porodzie	41 tygodni	32 tygodnie
Urodzenie dwojga lub większej liczby dzieci przy jednym porodzie	43 tygodnie	34 tygodnie
Jedno dziecko posiadające zaświadczenie „Za życiem”	65 tygodni	56 tygodni
Poród mnogi i dziecko posiadające zaświadczenie „Za życiem”	67 tygodni	58 tygodni

Wyższy wymiar urlopu rodzicielskiego przysługuje rodzicom dziecka posiadającego zaświadczenie wskazane w art. 4 ust. 3 ustawy z 4 listopada 2016 r. o wsparciu kobiet w ciąży i rodzin „Za życiem”. Chodzi o zaświadczenie potwierdzające ciężkie i nieodwracalne upośledzenie albo nieuleczalną chorobę zagrażającą życiu, które powstały w prenatalnym okresie rozwoju dziecka lub podczas porodu.

Podane wartości są maksymalnym łącznym wymiarem urlopu rodzicielskiego dla obojga rodziców. Nie oznacza to, że każdemu z nich przysługuje osobno 41 albo 43 tygodnie.

Na czym polega 9 tygodni urlopu rodzicielskiego dla drugiego rodzica?

Każdemu z rodziców dziecka przysługuje wyłączne prawo do 9 tygodni urlopu rodzicielskiego. Uprawnienia tego nie można przenieść na drugiego rodzica.

W przypadku urodzenia jednego dziecka pula 41 tygodni wygląda następująco:

• 9 tygodni przysługuje wyłącznie matce,
• 9 tygodni przysługuje wyłącznie ojcu,
• pozostałymi 23 tygodniami rodzice mogą podzielić się według własnych potrzeb.

Jeżeli matka dziecka wykorzysta 32 tygodnie urlopu rodzicielskiego, pozostałe 9 tygodni może wykorzystać wyłącznie ojciec dziecka. Jeżeli ojciec nie skorzysta ze swojego prawa do 9 tygodni, okres ten przepada. Matka nie może przejąć tej części urlopu.

Nieprzenoszalne 9 tygodni nie jest obowiązkowym urlopem. Jest to indywidualne prawo rodzica, z którego może, ale nie musi skorzystać.

Czy urlop rodzicielski dla ojca jest tym samym co urlop ojcowski?

Urlop rodzicielski i urlop ojcowski są dwoma odrębnymi uprawnieniami.

Urlop ojcowski:

• przysługuje wyłącznie pracownikowi – ojcu dziecka,
• wynosi 2 tygodnie,
• należy go wykorzystać do ukończenia przez dziecko 12. miesiąca życia,
• może być wykorzystany jednorazowo albo w dwóch częściach,
• jest niezależny od urlopu rodzicielskiego.

Urlop rodzicielski może natomiast zostać wykorzystany zarówno przez matkę, jak i ojca dziecka, a jego wymiar wynosi standardowo 41 albo 43 tygodnie łącznie dla obojga rodziców.

Potoczne określenie „urlop tacierzyński” również nie jest równoznaczne z urlopem rodzicielskim. Kodeks pracy nie posługuje się pojęciem urlopu tacierzyńskiego. Najczęściej określa się w ten sposób część urlopu macierzyńskiego, z której rezygnuje matka i którą na warunkach określonych w przepisach przejmuje ojciec dziecka.

Czy ojciec może korzystać z urlopu rodzicielskiego, gdy matka przebywa na urlopie macierzyńskim?

Tak. Ojciec dziecka może rozpocząć korzystanie z urlopu rodzicielskiego, gdy matka nadal przebywa na urlopie macierzyńskim. Prawo ojca do urlopu rodzicielskiego nie jest już uzależnione od wcześniejszego wykorzystania urlopu macierzyńskiego przez matkę.

Matka i ojciec mogą również korzystać z urlopu rodzicielskiego jednocześnie. W takim przypadku każdy tydzień wykorzystany przez każdego z rodziców pomniejsza łączną pulę urlopu.

Przykładowo, jeżeli oboje rodzice korzystają jednocześnie z urlopu rodzicielskiego przez 10 tygodni, z łącznego wymiaru wykorzystują 20 tygodni.

Czy urlop rodzicielski trzeba wykorzystać bezpośrednio po urlopie macierzyńskim?

Nie. Urlop rodzicielski nie musi rozpoczynać się bezpośrednio po wykorzystaniu urlopu macierzyńskiego.

Urlop może być udzielany jednorazowo albo w maksymalnie pięciu częściach, nie później niż do końca roku kalendarzowego, w którym dziecko kończy 6. rok życia. Rodzice mogą więc przerwać korzystanie z urlopu i wrócić do niego w późniejszym terminie, pod warunkiem zachowania limitu części i ustawowego terminu.

Od 19 marca 2025 r. rodzicom wcześniaków oraz dzieci wymagających hospitalizacji po porodzie może dodatkowo przysługiwać uzupełniający urlop macierzyński. Jeżeli rodzic ma do niego prawo i chce z niego skorzystać, urlop uzupełniający przypada bezpośrednio po urlopie macierzyńskim. Urlop rodzicielski może rozpocząć się później.

Wniosek o urlop rodzicielski – kiedy należy go złożyć?

Wniosek o urlop rodzicielski należy złożyć w postaci papierowej lub elektronicznej co najmniej 21 dni przed rozpoczęciem korzystania z urlopu.

Przepisy posługują się określeniem „w terminie nie krótszym niż 21 dni”. Wniosek można więc złożyć wcześniej, na przykład miesiąc lub kilka miesięcy przed rozpoczęciem urlopu. 

Wniosek o udzielenie urlopu powinien zawierać:

1. imię i nazwisko pracownika,
2. informację o okresie dotychczas wykorzystanego urlopu rodzicielskiego lub zasiłku macierzyńskiego za okres odpowiadający temu urlopowi,
3. liczbę wykorzystanych części urlopu lub złożonych wcześniej wniosków o zasiłek,
4. okres, na który ma zostać udzielony urlop rodzicielski lub jego część.

Do wniosku dołącza się co do zasady:

• odpis skrócony aktu urodzenia dziecka albo jego kopię,
• zagraniczny dokument potwierdzający urodzenie dziecka albo jego kopię – w przypadku dziecka urodzonego za granicą,
• oświadczenie dotyczące korzystania z urlopu rodzicielskiego lub zasiłku przez drugiego rodzica,
• kopię zaświadczenia „Za życiem”, jeżeli pracownik ubiega się o urlop w podwyższonym wymiarze.

Dokumentów nie trzeba ponownie dołączać, jeżeli znajdują się już w aktach osobowych pracownika. Szczegółową treść wniosku i listę załączników określa § 15 rozporządzenia Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z 11 marca 2025 r. w sprawie wniosków dotyczących uprawnień pracowników związanych z rodzicielstwem.

Wniosek o urlop a wniosek o zasiłek 81,5% – ważna różnica

Wniosek o udzielenie urlopu rodzicielskiego i wniosek dotyczący wypłaty zasiłku macierzyńskiego w wysokości 81,5% to dwa różne wnioski, dla których obowiązują inne terminy.

• Wniosek o urlop rodzicielski składa się pracodawcy co najmniej 21 dni przed rozpoczęciem korzystania z urlopu.
• Wniosek o wypłatę zasiłku w wysokości 81,5% ubezpieczona matka składa nie później niż w ciągu 21 dni po porodzie.

Złożenie wniosku o zasiłek w ciągu 21 dni po porodzie nie oznacza, że pracownica musi od razu złożyć wniosek o udzielenie urlopu rodzicielskiego ani rozpocząć go bezpośrednio po urlopie macierzyńskim. Wniosek zasiłkowy dotyczy sposobu ustalenia wysokości świadczenia, a wniosek urlopowy – konkretnego okresu nieobecności w pracy.

Czy pracodawca może odmówić udzielenia urlopu rodzicielskiego?

Jeżeli pracownik złożył kompletny wniosek z wymaganym, co najmniej 21-dniowym wyprzedzeniem, pracodawca jest obowiązany uwzględnić wniosek pracownika.

Pracodawca nie może odmówić udzielenia urlopu z powodu braków kadrowych, zwiększonej liczby obowiązków czy trudności organizacyjnych. Udzielenie urlopu rodzicielskiego nie jest uzależnione od uznaniowej zgody pracodawcy.

Wniosek złożony po ustawowym terminie nie powoduje po stronie pracodawcy obowiązku udzielenia urlopu od daty wskazanej przez pracownika. Pracodawca może jednak zgodzić się na wcześniejsze rozpoczęcie urlopu.

Ile wynosi zasiłek za urlop rodzicielski?

W czasie urlopu rodzicielskiego pracownik nie otrzymuje wynagrodzenia za pracę. Przysługuje mu natomiast zasiłek macierzyński finansowany z ubezpieczenia społecznego.

Podstawowe warianty wysokości zasiłku przedstawiają się następująco:

Okres	Wysokość zasiłku
Urlop macierzyński	100% podstawy wymiaru
Urlop rodzicielski – zasada ogólna	70% podstawy wymiaru
Urlop macierzyński i rodzicielski po złożeniu odpowiedniego wniosku w ciągu 21 dni po porodzie	81,5% podstawy wymiaru
Nieprzenoszalne 9 tygodni drugiego rodzica	70% podstawy wymiaru
Uzupełniający urlop macierzyński	100% podstawy wymiaru

Zasady te wynikają przede wszystkim z art. 30a i art. 31 ustawy z 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa.

Kiedy zasiłek wynosi 81,5%?

Ubezpieczona matka dziecka może złożyć wniosek o wypłatę zasiłku macierzyńskiego za okres odpowiadający urlopowi macierzyńskiemu i przysługującej jej części urlopu rodzicielskiego w uśrednionej wysokości 81,5% podstawy wymiaru zasiłku.

Wniosek należy złożyć nie później niż 21 dni po porodzie. Nie musi się to wiązać z rozpoczęciem urlopu rodzicielskiego bezpośrednio po urlopie macierzyńskim.

Wniosek o wypłatę 81,5% zasiłku nie może obejmować nieprzenoszalnych 9 tygodni urlopu rodzicielskiego przysługujących drugiemu rodzicowi. Za ten okres zasiłek zawsze wynosi 70% podstawy wymiaru.

Jeżeli matka otrzymywała zasiłek w wysokości 81,5%, a następnie ojciec przejmuje pozostałą część okresu objętego tym wariantem, może otrzymywać zasiłek w wysokości 81,5% własnej podstawy wymiaru. Nie dotyczy to jego wyłącznych 9 tygodni, za które świadczenie wynosi 70%.

Kiedy można otrzymać wyrównanie zasiłku do 100%?

Jeżeli w pierwszym roku życia dziecka nie zostanie wykorzystany ani jeden dzień zasiłku za okres urlopu rodzicielskiego w wysokości 81,5%, ubezpieczony może wystąpić o jednorazowe wyrównanie pobranego zasiłku za okres urlopu macierzyńskiego do 100% podstawy wymiaru.

Po takim wyrównaniu zasiłek za później wykorzystany urlop rodzicielski będzie wynosił 70% podstawy wymiaru. Wyrównanie następuje na wniosek ubezpieczonego.

Czy można łączyć urlop rodzicielski z pracą?

Pracownik może łączyć korzystanie z urlopu rodzicielskiego z wykonywaniem pracy u pracodawcy udzielającego urlopu. Praca może być wykonywana w wymiarze nie wyższym niż połowa pełnego wymiaru czasu pracy.

W przypadku łączenia urlopu rodzicielskiego z wykonywaniem pracy urlop jest udzielany na pozostałą część wymiaru czasu pracy. Przykładowo, przy wykonywaniu pracy na pół etatu pracownik korzysta jednocześnie z urlopu w wymiarze odpowiadającym pozostałej połowie etatu.

Wniosek o łączenie urlopu z pracą należy złożyć w postaci papierowej lub elektronicznej co najmniej 21 dni przed rozpoczęciem wykonywania pracy.

Pracodawca powinien uwzględnić wniosek pracownika, chyba że nie jest to możliwe ze względu na organizację pracy albo rodzaj pracy wykonywanej przez pracownika. W takim przypadku pracodawca musi przekazać przyczynę odmowy w postaci papierowej lub elektronicznej w ciągu 7 dni od otrzymania wniosku.

Jest to inna zasada niż przy zwykłym wniosku o udzielenie urlopu rodzicielskiego. Pracodawca nie może odmówić samego urlopu, ale w określonych sytuacjach może odmówić łączenia urlopu z wykonywaniem pracy.

O ile wydłuża się urlop rodzicielski po połączeniu go z pracą?

W przypadku łączenia urlopu rodzicielskiego z wykonywaniem pracy wymiar urlopu ulega proporcjonalnemu wydłużeniu. Okres wydłużenia zależy od liczby tygodni, przez które pracownik łączy urlop z pracą, oraz wymiaru czasu pracy wykonywanej w tym okresie.

Urlop może zostać wydłużony maksymalnie do:

• 82 tygodni – w przypadku urodzenia jednego dziecka,
• 86 tygodni – w przypadku porodu mnogiego,
• 130 tygodni – w przypadku jednego dziecka posiadającego zaświadczenie „Za życiem”,
• 134 tygodni – w przypadku porodu mnogiego i dziecka posiadającego takie zaświadczenie.

Wartości te są górnymi limitami. Urlop nie wydłuża się automatycznie do 82 albo 86 tygodni. Jego rzeczywisty wymiar zależy od wymiaru czasu pracy wykonywanej przez pracownika i długości okresu łączenia pracy z urlopem. Zasiłek macierzyński zostaje w tym czasie proporcjonalnie zmniejszony odpowiednio do wymiaru wykonywanej pracy.

Czy można zrezygnować z urlopu rodzicielskiego?

Pracownik może zrezygnować z korzystania z urlopu rodzicielskiego w każdym czasie, ale wymaga to zgody pracodawcy.

Oznacza to, że pracownik nie może jednostronnie przerwać urlopu rodzicielskiego i powrócić do pracy w wybranym przez siebie dniu. Termin powrotu powinien zostać uzgodniony z pracodawcą.

Niewykorzystaną część urlopu może następnie wykorzystać drugi rodzic, jeżeli posiada do niej prawo, nie został przekroczony łączny wymiar urlopu oraz zachowany zostanie termin na złożenie kolejnego wniosku.

Ochrona pracownika podczas urlopu rodzicielskiego

Od dnia złożenia wniosku o udzielenie urlopu rodzicielskiego do dnia zakończenia tego urlopu pracodawca co do zasady nie może:

• prowadzić przygotowań do wypowiedzenia lub rozwiązania umowy,
• wypowiedzieć umowy o pracę,
• rozwiązać umowy o pracę bez wypowiedzenia.

Jeżeli pracownik złoży wniosek wcześniej niż 21 dni przed rozpoczęciem urlopu, szczególna ochrona zatrudnienia rozpoczyna się na 21 dni przed planowanym rozpoczęciem korzystania z urlopu rodzicielskiego.

Wyjątki dotyczą między innymi:

• rozwiązania umowy bez wypowiedzenia z winy pracownika, jeżeli wymagana organizacja związkowa wyrazi zgodę,
• ogłoszenia upadłości pracodawcy,
• likwidacji pracodawcy.

Ochrona przed wypowiedzeniem nie oznacza automatycznego przedłużenia umowy zawartej na czas określony do końca urlopu rodzicielskiego. Umowa może zakończyć się w terminie wskazanym w jej treści.

Powrót do pracy po urlopie rodzicielskim

Po zakończeniu urlopu rodzicielskiego pracodawca powinien dopuścić pracownika do pracy na dotychczasowym stanowisku.

Jeżeli nie jest to możliwe, pracownik powinien otrzymać stanowisko równorzędne ze stanowiskiem zajmowanym przed rozpoczęciem urlopu, na warunkach nie mniej korzystnych od tych, które obowiązywałyby, gdyby pracownik nie korzystał z urlopu. Zasada ta wynika z art. 186⁴ Kodeksu pracy.

Urlop rodzicielski a umowa zlecenie

Osobie wykonującej pracę na podstawie umowy zlecenia nie przysługuje urlop rodzicielski w rozumieniu Kodeksu pracy. Zleceniobiorca nie jest bowiem pracownikiem.

Może jednak otrzymywać zasiłek macierzyński za okres odpowiadający okresowi urlopu rodzicielskiego, jeżeli w chwili powstania prawa do świadczenia jest objęty ubezpieczeniem chorobowym.

Ubezpieczenie chorobowe zleceniobiorcy jest dobrowolne. Zleceniobiorca może do niego przystąpić tylko wtedy, gdy z tytułu umowy zlecenia obowiązkowo podlega ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym. Zgłoszenia do ubezpieczenia dokonuje płatnik składek, czyli zleceniodawca, na wniosek zleceniobiorcy.

Zasiłek macierzyński przysługuje bez okresu wyczekiwania. Oznacza to, że nie trzeba podlegać ubezpieczeniu chorobowemu przez 90 dni, jak w przypadku prawa do zasiłku chorobowego.

Podobne zasady dotyczą osoby prowadzącej własną działalność gospodarczą. Przedsiębiorca nie korzysta z urlopu rodzicielskiego, ale może mieć prawo do zasiłku za okres odpowiadający okresowi urlopu, jeżeli podlega dobrowolnemu ubezpieczeniu chorobowemu.

Urlop rodzicielski dla rodziców adopcyjnych i zastępczych

Prawo do urlopu rodzicielskiego przysługuje również pracownikom, którzy:

• przyjęli dziecko na wychowanie jako rodzina zastępcza, z wyjątkiem rodziny zastępczej zawodowej,
• przyjęli dziecko na wychowanie i wystąpili do sądu opiekuńczego z wnioskiem o wszczęcie postępowania w sprawie przysposobienia.

W zależności od wieku dziecka, liczby przyjętych dzieci i przysługującego wcześniej urlopu na warunkach urlopu macierzyńskiego wymiar urlopu rodzicielskiego może wynosić:

• 41 tygodni – przy przyjęciu jednego dziecka,
• 43 tygodnie – przy jednoczesnym przyjęciu większej liczby dzieci,
• 38 tygodni – w przypadkach dotyczących starszego dziecka, gdy wcześniej przysługiwało 9 tygodni urlopu na warunkach urlopu macierzyńskiego.

W przypadku dziecka posiadającego zaświadczenie „Za życiem” odpowiedni wymiar może wynosić 65, 67 albo 62 tygodnie. Szczegółowe zasady określa art. 183 Kodeksu pracy.

Elektroniczne wnioski urlopowe w systemie HRappka

Wnioski związane z urlopem rodzicielskim mogą być składane elektronicznie. Warto wykorzystać do tego system HR, który pozwala uporządkować obieg dokumentów i pilnować ustawowych terminów.

W systemie HRappka pracownicy mogą przesyłać elektroniczne wnioski urlopowe przez portal pracowniczy, a przełożeni i dział HR otrzymują powiadomienia o dokumentach wymagających obsługi. Elektroniczny obieg ułatwia także przechowywanie załączników, kontrolowanie statusów oraz zachowanie historii złożonych i zaakceptowanych wniosków.

Dzięki temu pracodawca może ograniczyć liczbę papierowych dokumentów i sprawniej zarządzać nieobecnościami związanymi z rodzicielstwem.

Urlop rodzicielski – podsumowanie

Urlop rodzicielski przysługuje pracownikom – rodzicom dziecka i wynosi łącznie 41 tygodni w przypadku urodzenia jednego dziecka albo 43 tygodnie przy porodzie mnogim. Każdy z rodziców posiada wyłączne prawo do 9 tygodni urlopu, którego nie może przenieść na drugiego rodzica.

Urlop można wykorzystać jednorazowo albo w maksymalnie pięciu częściach do końca roku kalendarzowego, w którym dziecko kończy 6 lat. Nie musi on następować bezpośrednio po urlopie macierzyńskim.

Wniosek o udzielenie urlopu należy złożyć co najmniej 21 dni przed jego rozpoczęciem. Za okres urlopu pracownik otrzymuje zasiłek macierzyński, którego wysokość wynosi zasadniczo 70% podstawy wymiaru. Po złożeniu odpowiedniego wniosku w ciągu 21 dni po porodzie zasiłek za urlop macierzyński i objętą wnioskiem część urlopu rodzicielskiego może wynosić 81,5%. Nieprzenoszalne 9 tygodni drugiego rodzica jest zawsze płatne w wysokości 70% podstawy wymiaru.

Najczęściej zadawane pytania

Czy urlop rodzicielski wynosi 41 czy 32 tygodnie?

Łączny wymiar urlopu rodzicielskiego przy urodzeniu jednego dziecka wynosi 41 tygodni. Jeden rodzic może wykorzystać maksymalnie 32 tygodnie, ponieważ pozostałe 9 tygodni jest zarezerwowane wyłącznie dla drugiego rodzica.

Czy 9 tygodni urlopu rodzicielskiego dla ojca jest obowiązkowe?

Nie. Skorzystanie z 9 tygodni jest prawem, a nie obowiązkiem ojca dziecka. Jeżeli jednak ojciec nie wykorzysta tego okresu, matka nie może go przejąć i urlop przepada.

Czy ojciec może skorzystać z urlopu rodzicielskiego, gdy matka nie pracuje?

Tak. Prawo ojca do urlopu rodzicielskiego jest niezależne od zatrudnienia i ubezpieczenia matki. Przy urodzeniu jednego dziecka ojciec może jednak sam wykorzystać maksymalnie 32 tygodnie.

Ile wcześniej trzeba złożyć wniosek o urlop rodzicielski?

Wniosek należy złożyć co najmniej 21 dni przed planowanym rozpoczęciem urlopu lub jego części. Można złożyć go wcześniej.

Czy urlop rodzicielski jest płatny?

Za okres urlopu rodzicielskiego przysługuje zasiłek macierzyński, a nie wynagrodzenie za pracę. Zasiłek wynosi zasadniczo 70% podstawy wymiaru albo 81,5% w przypadku złożenia odpowiedniego wniosku zasiłkowego w ciągu 21 dni po porodzie. Za 9 tygodni przysługujących wyłącznie drugiemu rodzicowi zasiłek zawsze wynosi 70%.

Czy pracodawca może odmówić udzielenia urlopu rodzicielskiego?

Pracodawca nie może odmówić, jeżeli pracownik złożył kompletny wniosek co najmniej 21 dni przed rozpoczęciem urlopu. Pracodawca może natomiast odmówić połączenia urlopu z pracą, jeżeli nie pozwala na to organizacja pracy lub rodzaj wykonywanej pracy.

Czy podczas urlopu rodzicielskiego można pracować?

Tak. U pracodawcy udzielającego urlopu można pracować w wymiarze nie wyższym niż połowa pełnego wymiaru czasu pracy. W takim przypadku urlop ulega proporcjonalnemu wydłużeniu, a zasiłek zostaje odpowiednio zmniejszony.

Do kiedy można wykorzystać urlop rodzicielski?

Urlop rodzicielski można wykorzystać najpóźniej do końca roku kalendarzowego, w którym dziecko kończy 6. rok życia.

Podstawa prawna

• art. 177, art. 182¹ᵃ–182¹ᵍ, art. 183, art. 184 i art. 186⁴ ustawy z 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy,
• art. 29a, art. 30a i art. 31 ustawy z 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa,
• rozporządzenie Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z 11 marca 2025 r. w sprawie wniosków dotyczących uprawnień pracowników związanych z rodzicielstwem oraz dokumentów dołączanych do takich wniosków,
• art. 4 ust. 3 ustawy z 4 listopada 2016 r. o wsparciu kobiet w ciąży i rodzin „Za życiem”.

Stan prawny: 7 lipca 2026 r.